- به ضمّ اول و دوم - « 1 » خواب و خواب باطل .
تفسير :
وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّى أَرى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ
آيات زير تا آيهء 57 بخشى ديگر از سرگذشت يوسف عليه السلام است از زمان مهيا شدن مقدمات خروجش از زندان تا رسيدنش به منصب وزارت و سپس به سلطنت مطلقهء مصر .
و در اين بين مطرح شدن اتهام مراوده با زليخا همسر عزيز مصر ، و حضور يوسف در مجلس زنهاى سران دولت ، و تعقيب شاه مصر ، و علنى شدن پروندهها به درخواست يوسف ، و بالاخره تبرئهء كامل يوسف و اعتراف زليخا مدعى تهمت ، و اقرار و اعتراف همهء زنهاى سران دولت به عفت اخلاقى يوسف و پاكى دامن او .
آغاز اين بخش از آنجاست كه چون تحت ارادهء ازلى خداوند نجات يوسف از زندان نزديك شد ريّان بن وليد پادشاه مصر خوابى بس عجيب ديد و سران كشور يا معبّران را كه خود ملأ بودند به حضور طلبيد و از آنها تعبير خواب خواست .
معناى آيه : و پادشاه مصر گفت : من در عالم خواب مىديدم كه هفت عدد گاو فربه و چاق را كه هفت گاو لاغر آنها را مىخورند ، و نيز مىديدم هفت تا خوشهء سبز را و هفت تاى ديگر خوشهء خشك را ( محتمل است مثال اول شاهد اين باشد كه در مثال دوم چنين ديده كه خوشههاى خشك به سبزها پيچيده ، آنها را هم مىخشكاند ) .
يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِى فِى رُؤيَاى إِن كُنتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ
يعنى : اى سران و اشراف قوم ، دربارهء خواب من فتوا دهيد - خبر از تعبير و مآل خارجى آن دهيد - اگر شما تعبير خواب مىكنيد .
قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعَالِمِينَ
يعنى : ملأ قوم و معبّران امت در حضور شاه گفتند : اينها خوابهاى پريشان و آشفته است همانند مشتى علفهاى مختلف ، و ما به تعبير خوابهاى آشفته دانا نيستيم .
هامش
( 1 ) . و نيز به ضمّ اول و سكون دوم .