روبهرو ، ضامن و كفيل ، حال است از اللَّه و ملائكه . زخرف : طلا ، زينت و زيور . رقى - از باب مَنَع - : بالا رفت .
[ ماديگرى منكران ]
تفسير :
وَقَالُوا لَن نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً
عدهاى از سران قريش و مشركان مكه كه در مقابل دعوت و منطق و معجزات روشن پيامبر اسلام عاجز مانده بودند و قرآن را هم به عنوان معجزه نمىپذيرفتند ، به قصد ناتوان ساختن پيامبر و عذرتراشى بر انكار خويش شش نوع و يا هشت نوع پيشنهاد تخييرى كردند به ترتيب آتى به گمان آنكه برخى از آنها شدنى نيست و پيامبر عاجز مىماند ، و برخى هم اگر محقّق شود به ضرر نخواهد بود . آيات چهارگانهء ذيل مربوط به اين موضوع است .
معناى آيه : و آنها گفتند : هرگز ما به تو ايمان نخواهيم آورد تا آنگاه كه از اين سرزمين يعنى مكه يا اطراف آن كه خشك و بىآب و سنگلاخ است چشمهاى جوشان و پرآب و پايدار كه هيچگاه خشك نگردد بيرون آرى و روان سازى .
أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِن نَّخِيلٍ وَعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِيراً
يعنى : و يا آنكه تو را باغى از درختان خرما و انگور باشد - باغى كه اطراف آن درخت خرما و داخل آن درخت انگور ، و يا باغى از درخت خرما و باغى از درخت انگور باشد ، باغهايى كه سايهء آنها سطح زمين را بپوشاند - و پس از آن براى سيرابى آنها چشمههايى همانند رود از همان زمين جارى سازى .
أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفاً
يعنى : و يا آنكه همانگونه كه گمان دارى آسمان را در حالى كه قطعه قطعه باشد بر ما فرو افكنى - به منظور اينكه از حقيقت آسمانهاى بالاى سر خويش اطلاع يابيم - و « كما زعمت » اشاره است به آنچه در آيهء 9 سورهء سبا نازل شده كه فرموده : اگر بخواهيم قطعههايى از آسمان را بر آنها فرو مىريزيم .
أَوْ تَأْتِىَ بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِيلًا