لغت و اعراب :
كرّمه : عظّمه و نزّهه . طيِّب : پاكيزه ، عقلپسند و طبعپسند . يومَ ندعو بهتقدير « اذكر » . فتيل : رشتهء باريك در شكاف دانهء خرما .
تفسير :
وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِى آدَمَ
يعنى : و حقيقت اين است كه ما اولاد آدم را گرامى داشتيم ، به اين معنا كه مورد برترى و عظمت و كمال قرار داديم و از حيث جسم و هيكل ، قيافهء او را ممتاز از ساير حيوانات نموديم ؛ مستقيمالقامه كرديم ؛ هر حيوان غذاى خود را به دهان خود برمىگيرد و او به دست برمىدارد ؛ او را از همجنسان خود به عقل و خرد و فهم كليات متمايز نموديم ؛ او را قادر به نطق و گفتار و عالم به قلم و نوشتار كرديم ، و از حيث فعاليت مسلّط بر تحصيل معاش خود از طرق مختلف تجارات و صناعات و زراعت و خدمات نموديم ، و به او توان تنوع و تكامل در فنون زندگى و ترقى در شئون حيات مادى داديم ، و او را متمكّن از فراگيرى معارف و دين و شريعت و كتابهاى آسمانى و هضم آنها و پياده كردن آنها در خويش و مجتمع خويش كرديم و امتيازات ديگرى كه قابل حصر نيست .
وَحَمَلْنَاهُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ
يعنى : و آنها را در خشكى و دريا حمل كرديم . در خشكى بر مراكب مختلف زمينى به تناسب زمانشان مانند اسب و استر و شتر و درازگوش تا خودروهاى موتورى و قطار سوار كرديم ، و در دريا به كشتىهاى متناسب هر عصرى حمل نموديم . و سفر جوّى در حين نزول آيه نبود لكن اطلاق كلمهء برّ به دقت شامل مراكب جوّى نيز مىشود ، يعنى آنها را در سفر برّى جوّى بر مراكبى كه نمىدانند حمل مىكنيم .
وَرَزَقْنَاهُم مِنَ الطَّيِّبَاتِ
يعنى : و از پاكيزههاى جهان روزىِ آنها كرديم . .
مراد از روزى ، اعم از روزى مادى و معنوى است . مراد آنكه از هر چيزى كه وسيلهء
تفسير روان (فارسى) — صفحة 349
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٩