لغت و اعراب :
فان جهنّم : مجموع جمله جزاى شرط است . وَفَر المالَ - از باب ضَرَب - : زياد كرد مال را ، الموفور : الكامل التامّ . استفزَّه : سبكش شمرد و از جا حركتش داد . أجلَبَ على الفرَس : صيحه زد بر اسب و تحريك كرد آن را به رفتن . خيل : جمع اسبان و جمع سواران ، مفرد ندارد . رَجِل : پيادگان .
تفسير :
قَالَ اذْهَبْ فَمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَاؤُكُمْ جَزَاءً مَّوْفُوراً
يعنى : خدا فرمود : برو - برو به بيرون از ملأ اعلى و آسمانها ، يا برو به سراغ هدف خبيثى كه در سر دارى - و در نتيجه كسانى از آنها كه از تو پيروى كنند ، بىترديد جهنّم پاداش شما يعنى تابعان و متبوعان است پاداشى كامل و تام .
« اذهَب » ترخيص تكوينى است ، يعنى من جلوگيرى از اغوا نخواهم كرد . و معناى « موفور » داراى وفور در كيفيت و كمّيّت و مدت است .
وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُم بِصَوْتِكَ وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِى الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ
يعنى : و هر كس از آنان را بتوانى به آواى خود به سوى گناه برانگيز ، و نيز صيحه بزن و برانگيز از آنها هر كس را كه بتوانى به وسيلهء سواران و پيادگانت ، يعنى به وسيلهء وسوسه و مكر و فريب خود و سپاهيان سواره و پيادهات آنها را به سوى گناه اعتقادى و عملى تحريك كن و سوق بده . و مراد از سواره و پياده ، قوىّ در مكر و فريب ، و ضعيف و كار آزموده و تازه كار است .
و با آنها در اموال و اولادشان شريك باش . معناى شركت در اموال اين است كه همهء شركا از منافع آن برخوردار شوند . و شركت شيطان با انسان در اموال بدين طرز محقّق مىشود كه تحصيل آن از حرام يا صرف آن در حرام به وسوسه و امر او باشد تا انسان از منافع دنيوى آن برخوردار گردد و شيطان در تحقّق گناه به هدف رسد . و مراد از شركت در اولاد اين است كه به وسوسهء او ازدواجى باطل و حرام انجام گيرد و اولاد نامشروعى تولد
تفسير روان (فارسى) — صفحة 345
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٥