استخوانش باقى بماند . و اين حالت بهترين تمثيل براى بيان تغيير و تلاشى بدن است نه آنكه تمام بدن سالم باشد يا استخوانها هم بپوسد و بدنى نماند .
قُلْ كُونُوا حِجَارَةً أَوْ حَدِيداً أَوْ خَلْقاً مِّمَّا يَكْبُرُ فِى صُدُورِكُمْ
يعنى : اى پيامبر ، به آنها كه تبديل استخوان و اجزاى پوسيده را به بدن كامل مستبعد مىدانند بگو : خواه شما پارههاى سنگ يا آهن باشيد يا مخلوقى كه در اذهان شما بزرگ و مستحكم است . يعنى جسم دنيوى شما به هر موجود غيرقابل تغيير در نظر شما مبدل شده باشد ، خدا آن را به اين جسم دنيوى تبديل خواهد نمود و روح شما را در آن خواهد دميد .
فَسَيَقُولُونَ مَن يُعِيدُنَا قُلِ الَّذِى فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُوسَهُمْ وَيَقُولُونَ مَتَى هُوَ قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ قَرِيباً
يعنى : پس به زودى خواهند گفت : چه كسى ما را به حال نخستين بازمىگرداند ؟ بگو :
آن كسى كه شما را نخستينبار آفريده و حيات بخشيده است و آنها پس از قرار گرفتن در برابر حجت قوى و مستحكم قدرت خداوند و ارائهء مثال در دنيا ، سرهايشان را به سوى تو از راه استهزا و ناباورى حركت مىدهند و مىگويند : اين حادثه كى خواهد بود ؟ بگو : اميد آنكه نزديك باشد . يعنى بگو : علم به وقت و تعيين زمان آن مخصوص ذات احديت است و كسى را بر آن اطلاعى نيست ولى از راه كلُّ ما هُوَ آتٍ قريبٌ نزديك است ، يا از نظر خداوند كه إِنَّ يَوْماً عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ [ حج ، 47 ] نزديك است .
يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ
يعنى تعيين وقت حدوث و قيام آن روز از اسرار الهى است و غير او كسى مطّلع نيست ، لكن از اوصاف آن روز اين است كه خداوند شما را از خوابگاههاى مختلفتان فرا مىخواند . يعنى : به وسيلهء دميده شدن نفخهء دوم صور اسرافيل ، ارواح برزخى شما را دعوت مىكند كه با اجساد جديدالخلقهء برانگيخته از قبر خود تلاقى كنند تا مصداق وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ [ تكوير ، 7 ] تحقّق يابد ، و شما به مجرد زنده شدن ، دعوت خدا را توأم با ستايش لبّيك مىگوييد . يعنى مثلًا مىگوييد : لبّيك يا قادر يا خالق يا باعث يا مميت يا محيى يا حكيم يا حسيب و غيره ، زيرا در آن روز همهء حقايق بر مؤمن و كافر آشكار مىگردد و اعتقاد قهرى به توحيد و جلال و جمال خداوند و خصوصيات عالم برزخ و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 335
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٣٥