[ بنىاسرائيل و آيندهاش ]
تفسير :
وَآتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدىً لِّبَنى إِسْرَائِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُوا مِن دُونِى وَكِيلًا
يعنى : و به موسى كتاب داديم ( مراد تورات است كه سومين كتاب آسمانى و مفصلترين و مشروحترين آنها و شامل احكام شريعتى مستقل است ) و آن را هدايتكننده و راهنماى بنىاسرائيل قرار داديم ، و حاصل و روح هدايتش اين بود كه جز من وكيلى اتخاذ نكنيد . يعنى مرا متكفّل امور تشريعى و متصدى امور تكوينى خويش بدانيد ؛ دين و شريعتى جز از ناحيهء من نپذيريد و توكل و اعتماد در زندگى جز به من نكنيد ، زيرا شراشر عالم وجود در تحت تكفّل و ارادهء من است .
ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْداً شَكُوراً
يعنى : بنىاسرائيل اولاد كسانى هستند كه آنها را همراه نوح در كشتى سوار كرديم ( مراد اولاد نوح و اصحاب او از مؤمنان است . بنابراين تعبير ممكن است بنىاسرائيل از اولاد نوح نباشند ) حقّاً كه او بندهء شكرگزارى بود . اشاره به اين كه به خاطر سپاسگزارى او همه را از خطر غرق و طوفان عالمگير نجات داديم . و ممكن است مراد از « ذرّيّه » خود موسى باشد .
وَقَضَيْنَا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوّاً كَبِيراً « 4 » فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَاداً لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْداً مَّفْعُولًا « 5 »
لغت و اعراب :
قضى اليه : وحى قطعى كرد به او . بأس : شجاعت و قوّت . جاسَ الشىءَ - از باب نَصَر - :
به شدت و تا آخرين فرصت طلب كرد او را . وعْد مصدر به معناى مفعول است يعنى موعود . مرجع ضمير أولاهما مرّتين است با حذف مضاف ، به تقدير « جاء وعد عقاب