عبرت است يعنى فكر انسانى از مشاهده و تأمل در آثار و خواص آنها عبور مىكند به قدرت و حكمت و رحمت خداوند ، زيرا تمام اجزاى وجودشان از موى و كرك گرفته تا پوست و گوشت و شير و دنبه و پيه و استخوان و توالد و تناسل تا فضولاتشان ، سود و نفع و بركت در تأمين زندگى بشر است و گويى هر يك كارخانهاى است مولد انواع وسايل زندگى وى .
نُسْقِيكُم مِمَّا فِى بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَناً خَالِصاً سَائِغاً لِلشَّارِبِينَ
اين آيه اشاره به بخشى از عجايب خلقت و آثار وجودى انعام است و آن شير چهارپايان است كه دنياى امروز بيش از گذشته به اهميت و منافع و خواص آن پى برده و قدمهايى در كيفيت استحصال و نگهدارى و توزيع و مصرف آن برداشته است .
معناى آيه : از طرق عبرت بودن آنها اين است كه به شما از آنچه در درون شكمهاى آنهاست ، از ميان غذاهاى نيمه هضم آنها كه در مسير معده و روده در حركت است و خونهاى جارى در رگهاى آنان ، شيرى ناب و خالص مىنوشانيم كه هيچگونه آلودگى و بويى از مجاورت با فرث ، و تأثّر و تلوّنى از نزديكى با خون نداشته باشد ؛ شيرى كه براى كسانى كه آن را مىآشامند گوارا و سهل التناول است .
وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَرِزْقاً حَسَناً
يعنى : شما را روزى كرد از ميوههاى درخت خرما و انگور چيزى را يعنى عصارههايى را كه از آنها شىء مستكننده و روزى نيكويى اتّخاذ مىكنيد .
مراد اين است كه خداوند اين دو قسم ميوهء مهم و پرسود و پربركت را مانند ساير ميوهجات روزىِ شما كرده ، لكن شما همانگونه كه از آنها روزى حلال و نافع و نيروبخش به دست مىآوريد اجناس مستىآور نيز به اشكالى مختلف در نوع و صنف و نحوهء استعمال اتّخاذ مىكنيد .
بايد دانست كه توهم شده كه اين آيه دلالت دارد بر جواز خوردن و استفاده كردن از مسكرات و اعيان مستىآور متَّخذ از خرما و انگور ، زيرا آيات مورد ، در مقام امتنان به نعمتهاست و مسكر نيز در رديف آنها ذكر شده است . لكن اين توهم باطل است ، زيرا اولًا اگر سياق آيات ظهور در جواز داشته باشد تقابل سَكَر با رزق حَسَن ظهور در بدى و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 252
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٢