تفسير :
وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ
يعنى : و براى شما شب و روز و خورشيد و ماه را مسخر و رام نمود . او كرهء زمين و مسكن اصلى شما را در برابر خورشيد به حركت وضعى درآورد تا شب و روز پديد آيد و به نفع شما رام گردد ، و نيز خورشيد و ماه را به ارادهء حتمى خود رام نمود كه حركت مستقيم و مستدير كنند و به تناوب در روز و شب شما را نور دهند و از تابش خود اجساد شما و هوا و خاك و گياه و حيوانات را نيرو بخشند و تربيت كنند . و نيز همهء ستارگان نزديك و دور كه در منظومههاى شمسى و كهكشانها قرار دارند مسخّر فرمان و رام ارادهء اويند .
إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
يعنى : در اين تسخير نشانههايى است براى گروهى كه مىانديشند . زيرا تسخير اين امور در ضمن تسخير شراشر اجزاى عالم هستى است كه بسيار عظيم و عجيب و بهتآور و فوق توان درك بشر است ، و جملگى آيه و نشانه است بر توحيد ذات و عظمت و علم و قدرت و سلطهء تام و حكمت خداوند در نزد كسانى كه مىانديشند .
وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِى الْأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوَانُهُ إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ
يعنى : و نيز مسخّر و رام كرد [ يا آفريد ] و در اختيار شما گذاشت آنچه را كه در اين زمين به خاطر شما آفريده از انواع « 1 » نعم دنيوى و الوان مختلف و اقسام بىپايان وسايل زندگى ؛ كه بىترديد در اين امر نشانهاى است براى كسانى كه اهل تذكرند .
يعنى در رام كردن و تحت اختيار قرار دادن يكايك نعمتها و مواهب و عطاياى خدا در روى زمين براى ساكنان آن كه وسيلهء بقا و تكامل موجودات زندهء آن است ، نشانهء توحيد و عظمت و رحمت و حكمت او براى اهل تذكر است .
وَهُوَ الَّذِى سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيّاً وَتَسْتَخْرِجوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا
هامش
( 1 ) . و آفريد براى شما انواع . . . .