مؤمنان در هر عصر و زمانى ثابت و استوار است .
و وجه شباهت در بالا رفتن شاخهء درخت اين است كه فروع كلمهء طيّبه يعنى احكام فرعيه و واجبات و محرمات فرعى آن كه از اصول عقايد نشأت يافته و از آن نيرو مىگيرد ، رشد معنوى دارد و در مرحلهء كمالات انسانى مقامى و الا و بالا دارد .
و وجه شباهت در دادن حاصل در همه وقت و همهء فصول اين است كه دين و شريعت الهى از آغاز تشريع ، ميوه و بار خود را داده و بعداً هم خواهد داد . و ميوهء دين و شريعت هنگامى كه در ميان مجتمعى پياده شد ، تكامل اخلاق و فضايل روحى بشر و شيرينى زندگى و آرامش دلها و بالأخره تشكّل جامعهء برين و مدينهء فاضله است در هر زمانى به تناسب آن زمان . اين حقيقتِ پاك از آغاز نزول شريعت ، به وسيلهء پيامبران در ميان بشر گاهى در مجتمعى بس اندك و گاهى نسبتاً بزرگ تحقق يافته ، ولى تا حال در ميان اكثريت تحقق نيافته و از وضع فطرى و روحى بشر پيداست كه اكثريت به ارادهء خود آن را تحقق نخواهند بخشيد ، به شهادت إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِى خُسْرٍ [ عصر ، 2 ] و إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى [ علق ، 6 ] و اين كه او هَلوع و جَزوع و مَنوع است ، « 1 » و خدا بايد آنچه تا حال به ارادهء تشريعى خواسته روزى به ارادهء تكوينى بخواهد كه آن روز معناى تُؤتى اكُلَها كُلَّ حِينٍ تجلى پيدا كند و آن روز ، روز ظهور مهدى موعود عليه السلام است .
وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
يعنى : و خداوند مثلها را براى مردم مىزند ، شايد متذكر شوند . زيرا مثال مطلب را به ذهن نزديك مىكند ، خاصه اگر تشبيه معقول به محسوس باشد .
وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِن فَوْقِ الْأَرْضِ مَالَهَا مِن قَرَارٍ « 26 » يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَيُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ وَيَفْعَلُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ « 27 »
هامش
( 1 ) . اشاره به آيات 19 تا 21 معارج .