آوردن لام قسم و نون تأكيد در هر دو فعل و واو تخيير ، دلالت دارد كه آنها را بهيكى از دو امر مجبور كرده بودند : بيرون شدن از وطن يا انتخاب شرك . و مخاطب كفار در اينجا پيامبران و پيروان آنهاست كه از شرك به اسلام وارد شده بودند . و دعوت همه به بازگشتن به حال شرك براى تغليب است « 1 » و گرنه پيامبران سابقهء شرك نداشتند .
فَأَوْحى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِن بَعْدِهِمْ ذلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِى وَخَافَ وَعِيدِ
يعنى : در نتيجهء اين رفتار مشركان ، پروردگارِ رسل به آنها وحى كرد كه حتماً ستمكاران را هلاك خواهيم كرد ، و بىترديد شما را در روى اين زمين پس از آنها جا خواهيم داد . اين وعده از آنِ كسى است كه از مقام من بترسد ، يعنى از قيام و تصدى من به امر جهان و تصرف و تدبير من در شراشر عالم وجود كه از آن جمله پاداش مطيعان و كيفر مجرمان است ؛ و يا از مقام و منزلت الوهيت و ربوبيت من ، « 2 » و نيز از وعدههاى عذاب من بهراسد .
بايد دانست كه ظاهر اين آيه وعدهء خدا به رسولان گذشته است كه همهء ظالمان و ستمكاران را هلاك كند و آنها را در مساكن آنان ساكن سازد ؛ و اين وعيد دربارهء مرسلين جز در موارد خاصى عملى نشده ، پس مراد اين است كه خدا اين وعده را به مرسلين نسبت به بقاى سلسلهء آنها در جهان به عنوان امامت و ولايت جامعهء بشرى داده است و گويى خطاب به آنها فرموده : روزى خواهد آمد كه همهء ستمكاران روى زمين را هلاك كنم و شما را يعنى آخرين سلسلهتان را به عنوان امامت در آن ساكن سازم ، و آن آمدن مهدى موعود عليه السلام است كه طبق تأييد و تصريح خود آيات قرآنى و روايات فوق تواتر و قطعىالصدور و الدلالة ، ظهور مىكند و ريشهء ستمكاران را از روى زمين مىكَند و اهداف عاليهء نبوت و رسالت الهى را تحت عنوان دين اسلام و شريعت كامل محمدى صلى الله عليه و آله و ولايت و امامت الهى پياده مىكند . و جملهء « ذلك لمن خاف مقامى » نيز اشاره به اين مطلب است .
هامش
( 1 ) . يا براى صيرورت و شدن است ، يعنى همه بايد دست از توحيد برداريد و با ما هم آيين شويد .
( 2 ) . و يا از مقام و ايستادن خود در پيشگاه عدل من .