أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُم مِن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ « 13 » فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنزِلَ بِعِلمِ اللَّهِ وَأَن لَا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنتُم مُسْلِمُونَ « 14 »
تفسير :
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ
يعنى : آيا آنها مىگويند كه اين قرآن را خود ساخته است ؟ يعنى همهء اين مجموعه ساخته و پرداختهء خود اوست كه به خدا نسبت مىدهد . در جواب آنها بگو : پس شما هم ده سوره مثل همين قرآن ساخته و پرداخته شده بياوريد .
مراد اين كه به آنها بگويد : شما هم مثل من عربزبانيد و از قديم با اشعار و ادبيات عرب و داستانهاى گذشتگان آشناييد ، پس شما هم همانند آن را جعل و تنظيم كنيد .
وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُم مِن دُونِ اللَّهِ
و در جعل و تنظيمتان هركس را غير از خداوند توان داريد ، دعوت نماييد .
يعنى : من آنچه آوردهام به تنهايى آوردهام ، لكن شما در جعل و تنظيم خود مجتمعى تشكيل دهيد و انبوهى از صاحبان علوم و فنون مختلف عصر و دانشپژوهان ماهر و داراى كمالات را گرد آوريد تا به وسيلهء اعمال فكر و بحث و تحقيق و تبادل نظر چند تا سوره مثل اين قرآن بياوريد . يعنى در يك چنين فرضى هم نخواهيد توانست .
و از اين جمله معلوم مىشود كه تحدّى قرآن يعنى هنرنمايى و دعوت به مبارزهاش اختصاص به الفاظ عربى آن ندارد كه از نظر فصاحت كلام و زيبايى سخن و بلاغت بيان و حسن احتجاج و استدلال والاست ، بلكه تحدّى در همهء محتويات آن از معارف و علوم و مواعظ و اخلاق و شرايع و احكام و قصص و اخبار به غيب آن نيز جارى است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 439
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٣٩