[ مسجد ضرار و مسجد قبا ]
تفسير :
وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِرَاراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصَاداً لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِن قَبْلُ
ابوراهب عامرى پدر حنظلهء شهيد غسيل الملائكه ، كه از اشراف قبيلهء خزرج بود ، پيش از اسلام مذهب نصرانيت داشت و به رهبانيت مىگذرانيد ، تظاهر به زهد مىكرد ، لباس خشن و پشمينه مىپوشيد و پيوسته از ظهور پيامبر اسلام و از اوصاف و كمالات و دين و پيروزىهايش در جنگ سخن مىگفت و سخت داعيهء اين را داشت كه مردم به وى گرايش پيدا كنند . و چون پيامبر اسلام مبعوث گرديد ، درك كرد كه پيروى از وى با اغراض نفسانى و عوامفريبى و سلطهء بر مجتمع و برخوردارى از دنيايشان منافات دارد ، از اينرو در مقام انكار دعوت پيامبر اسلام برآمد و سخت در مخالفت كوشيد و هرجا توانست قبايل عرب را برضد آن حضرت شورانيد ، و روزى خود به پيامبر گفت : هرگروهى از اعراب با تو بجنگند من همراه آنها با تو خواهم جنگيد .
چنين بود ، تا پس از پيروزىهاى مسلمين در اغلب جنگها و پس از فتح مكّه بهسوى روم گريخت ، و به منافقان پيام داد كه به واسطهء تحريك سلطان روم با لشكر جرّارى به جنگ مسلمين خواهد آمد . از اينرو منافقانِ مدينه و اطراف آن به منظور بازگشت ابوعامر جايگاهى به عنوان مسجد كه مقرّ فرماندهى وى باشد بنا نمودند ، همانجا كه بعداً اسم « مسجد ضِرار » پيدا كرد ، و ابوعامر پيش از آن كه به نزد سلطان روم رسد از دنيا رفت و به هدف خبيث خود دست نيافت . چند آيهء زير مربوط به حال اين مسجد و اهداف شوم بانيان آن است .
معناى آيه : و از منافقان مدينه و اطراف آن كسانى هستند كه مسجدى را به انگيزهء اضرار مسلمين و مخالفت و ستيزه با آنها ، و تقويت و آشكار كردن كفر درونى خود ، و براى جدايى و تفرقهافكنى ميان اهل ايمان ، كه حداقل عدّهاى را به هر بهانهاى بدانجا بكشانند ، و به انگيزهء انتظارِ آمدن كسى كه از پيش با خدا و رسول او در محاربه بود ، يعنى ابوعامر نصرانى ، اتخاذ كردند .