دنيا و شمول مغفرت و روزى كريم در آخرت است . و ممكن است مفاد اين آيه حكم كلّىِ قليلالمصداق باشد و مورد آيهء سابق از مصاديق آن باشد .
وَالَّذِينَ آمَنُوا مِن بَعْدُ وَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنكُمْ
يعنى : و از اهل مكّه كسانى كه پس از هجرت شما ايمان آوردند و بهسوى شما هجرت نمودند و همراه شما با دشمنان جنگيدند ، آنها هم از شمايند . يعنى مشمول احكام فردى و اجتماعى مسلمين و متّصف به شئون آنها و مأجور به مزايا و اجور آنها در دنيا و آخرتاند .
وأُولُوا الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِى كِتَابِاللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ
يعنى : و خويشاوندان هر انسانى راجع به بردن ارث از يكديگر ، برخى از آنها بهبرخى ديگر در كتاب خداوند سزاوارترند . و اين كلام دلالت بر اصل تقدم برخى از ارحام بر برخى ديگر دارد ، ولى مصاديق مقدم و مؤخر در سورهء نساء آيات 11 و 12 و آيهء آخر ذكر شده است ، و در آيهء 6 احزاب قيدى دنبال اين جمله آمده يعنى : مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ و اينجا ذكر نشده . و مفاد جمله بدون قيد ، تقدم برخى از خويشان بر برخى ديگر است ، نظير آن كه فرزند بر برادر و برادر بر عمو مقدم است . و مفاد جمله با قيد تقدّم ارحام بر غير ارحام از مهاجران و انصار است . و به وسيلهء اين آيه توارث موقّت سياسى - اجتماعى كه ميان مهاجران و انصار در اوايل هجرت تشريع شده بود ، نسخ گرديد و عمرش پايان يافت . و خداوند به همه چيز داناست .
* * *
تفسير روان (فارسى) — صفحة 238
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٣٨