خارجى باشد مانند پيروزى در جنگها مثل جنگ بدر و امثال آن كه در طول تاريخ در نزد اهل تدبّر و انصاف ، حق را از باطل و خير را از شر جدا مىكند .
[ نقشهء كافران خنثى مىشود ]
وَيُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُوالْفَضْلِ الْعَظِيمِ
يعنى : و نيز اگر تقوا بورزيد گناهان شما را مىپوشاند و شما را مىآمرزد . ممكن است اين دو جمله تكرار و تأكيد يكديگر باشند . و يا مراد از اول صغاير گناهان و از دوم كباير ، يا مراد از اول معاصى گذشته و از دوم معاصى آينده باشد . و خدا داراى فضل بزرگ است ، كه هر گناه را از هر شخصى مىآمرزد ، « و لايَتَعاظَمُهُ غفرانُ الذنبِ العظيم » .
وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللّهُ وَاللّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ « 30 » وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هذَاإِنْ هذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ « 31 »
تفسير :
وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ
سران قريش در مكّه ، در نشستهايى كه براى مبارزه با پيامبر اسلام و ياران اندكش داشتند ، نتيجهء تبادل نظرشان يكى از سه چيز شد :
1 - او را زمينگير كنند به اين كه حبس ابد نمايند يا جراحتى كه توان حركت را از او بگيرد ، بر او وارد سازند .
2 - او را بكشند به اين طرز كه عدّهاى از هر قبيلهاى متّحداً او را به قتل رسانند و بنىهاشم در مقابل همهء قبايل عرب ، ناچار به گرفتن ديه شوند .
3 - او را از مكّه به جاى دوردستى تبعيد كنند .
معناى آيه : اى پيامبر ، به ياد آور هنگامى را كه كفّار قريش دربارهء تو مكر مىكردند ،