و فعاليت بدنى دارد كه به واسطهء اعضا و اندامهاست و موضوع علم فقه را تشكيل مىدهد . و حالات و ملكات دارد از فضايل و رذايل كه موضوع علم اخلاق قرار مىگيرد .
احكام اصولى و معارف اعتقادى دين به بُعد فكرى و عقلى انسانى حيات معنوى و كمالات روحى مىدهد . احكام فرعى اسلام بُعد عملى او را زنده و سرسبز مىسازد ، و احكام اخلاقى و ابحاث و صفات روحى و ملكات نفسانى دين است كه بُعد روانى را تقويت و زنده مىكند .
[ پرهيز از فتنه ]
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ
يعنى : و بدانيد كه خدا ميان انسان و دل او حايل مىشود . يعنى ميان انسان و اراده و عزيمتهاى او ، و عقايد و باورهاى درونى او ، و محبوب و مبغوضهاى باطنى او ، و اميدها و آرزوهاى او فاصله مىاندازد و بسا از عزيمتهايش را فسخ مىكند و بهاقتضاى سعادت ذاتى ، كفر او را مىگيرد و تبديل به ايمان مىكند . و طبق شقاوت ذاتى ، ايمانش را سلب مىكند و مبدّل به كفر مىگردد ، و دوستىها و دوستهايش را بهدشمنىها و دشمنها تبديل مىنمايد .
وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
يعنى : و بدانيد كه بهسوى او گرد آورده مىشويد . مراد اين است كه روز رستاخيز آن گاه كه به وسيلهء نفخه دوم صور همه سر از خاك برداريد و روحتان از عالم برزخ در جسمتان حلول كند ، به واسطهء نفخهء سوم همگى بهسوى خداوند يعنى بهسوى محكمهء عام او ، براى محاسبه و داورى گردآورى مىشويد .
وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَاتُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ
مراد از « فتنه » در اينجا گناه است . يعنى : پرهيز و پروا كنيد از گناهى كه فقط بهكسانى كه به ارتكاب آن بر خود ستم كردهاند نمىرسد ، يعنى كيفر و عاقبت وخيم آن شامل ديگران نيز در سطحى محدود يا گسترده و وسيع مىگردد .
خطاب در اين آيه اعمّ ، و متوجه همهء امّت است خواه مرتكب فتنه يا غير او . و اين قسم ازگناه هرچند اغلب گناهان را شامل است ، زيرا اثر سوء هر گناهى حداقل عائله و ارحام و رفقا و افراد محيط مرتكب را مىگيرد ، لكن مراد گناهانى است كه شمول كيفر و آثار سوء