[ انفال چيست و از آنِ كيست ؟ ]
تفسير :
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ
طبق روايات و نوشتهء مفسران ، اين آيه چهارمين آيه از اين سوره است كه در جنگ بدر پس از پيروزى مسلمين نازل شده و سه آيهء قبل ، آيات 67 و 68 و 69 است ، و آيهء پنجم هم در اين رابطه آيهء 41 اين سوره است ، و براى توضيح معناى اين آيه و آيات مذكور بهترتيب نزول بهگونهاى كه رابطهء ميان همه روشن شود بايد بهروايات اهلبيت وحى عليهم السلام مراجعه نمود . و طبق خبر موثّق ، ترتيب نزول آيات پنجگانه چنين است كه پس از غلبهء سپاهيان اندك اسلام در غزوهء بدر به ارادهء حق ، بر انبوه لشكر شرك ، مشركان از هر سو پا بهفرار گذاشتند و سپاهيان اسلام به سه قسمت تقسيم شدند :
1 - وجوه اصحاب پيامبر و بزرگان مهاجران و انصار كه دور وجود اقدس پيامبر را گرفتند و كمر همت بهحفظ او بستند مبادا آسيبى از فردى يا كمينى به او برسد .
2 - گروهى كه به سراغ جمع غنائم از اسب و شتر و وسايل جنگى شتافتند و غنائمى گرد آوردند .
3 - گروهى هم در تعقيب سپاه شرك افتادند و اسير جنگى گرفتند ، در صورتى كه هر دو كار ، طبق شرايع گذشته ممنوع بوده است .
در اين بين طبعاً اين بحث بهميان آمده كه آيا غنائم و اسَرا از آنِ آنهاست ؟ و آيا كسانى كه با پيامبر بودند ، بهكلّى محروم از آن اموالاند ؟ و ظاهر آيه اين است كه در اين باره گفتگوى زيادى شده است ، و طبق روايت موثّقه ، وجوه صحابه هم بهپيامبر رساندهاند كه نرفتن آنها بهسوى غنائم ، ناشى از عجز آنها نبوده ، بلكه تنها براى محافظت از مقام نبوّت بوده است . در اين حال نخستين بار آيات سه گانهء 67 و 68 و 69 نازل گرديد . مفاد آيهء اول ، نكوهش شديد از گرفتن اسير و بيان حرمت آن براى پيامبران ، پيش از تحكيم و استقرار حكومتشان است ، و مفاد آيهء دوم نكوهش از عملشان است كه شامل جمع غنائم نيز هست ، و لازم كلام اين است كه هر دو قسم از غنائم ، از ملكيت آنها بيرون است . ولى مفاد آيهء سوم كه خطابى است اعم ، رخصت در تصرف در همهء غنائم است بدين معنا كه