يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَومِ الآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا « 59 »
تفسير :
يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ
مراد از اطاعت خدا اطاعت فرامين آسمانى او يعنى انجام واجبات و ترك محرمات دين است . و اين « أطيعوا » امر ارشادى است ، يعنى براى هدايت مخاطبان بهسوى امتثالِ همان احكام الهى است . و مراد از اطاعت رسول اطاعت فرامين و دستورات خاص اوست كه به مردم به عنوان ولايت امر و حاكميت جامعه در موارد مختلف صادر كرده . و اين « أطيعوا » امر مولوى است ، يعنى خدا اطاعت رسول را همانند ساير احكام آسمانى واجب مىكند . پس اين جمله دلالت بر وجود منصب امامت و ولايت امر بر جامعه در امت پيامبر اسلام دارد .
وَ أُوْلِى الْأَمْرِ مِنْكُمْ
مراد از « اولىالأمر » صاحبان ولايت و حاكميت بر جامعه اند كه معصوم و منصوب از طرف خدا باشند ؛ اما در پى آنها منصوبين خاصّ ائمّه عليهم السلام در زمان حضور يا منصوبين عام آنها در زمان غيبت مىآيند كه به فرمان خاص يا عام آنها جانشين ايشان مىشوند و بدين ترتيب اطاعتشان در امور محوّله لازم است . و امر به اطاعت اولىالأمر نيز امر مولوى است ، يعنى خدا واجب مىكند امتثال فرامين آنها را . و تعبير « منكم » مانند رَسُولًا مّنْهُمْ [ بقره ، 129 ] است ، يعنى بايد اولىالامر از خود مسلمين و داراى ايمان و عمل صالح و شرايط خاصهء خود باشند . و انصافاً اين دو جمله از آيه شامل اساس شريعت اسلامى در جامعهء انسانى در تحت حكومت الهى معصومين و حاوى دستور اجراى آن است .
فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِى شَىْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ
اين جمله عطف است با فاى عاطفه به « أطيعوا اللَّه » و مخاطب عامهء مردماند .
يعنى : پس از آن كه در دين ، اطاعت خدا واجب گرديد و تحت ولايت اولىالأمر در
تفسير روان (فارسى) — صفحة 86
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٨٦