معناى آيه : همانا خداوند شما را به اداى امانتها و رساندن آنها به صاحبانشان دستور مىدهد .
مراد از امانتها اعمّ از مادى و معنوى است . مادى خلقى مصاديق زيادى دارد ؛ و مادى خالقى نظير زَكَوات ، اخماس ، افياء ، كفّارات و همهء بيت مالالامام در نزد امام ملت و بيت مال المسلمين در نزد ولىّ امر آنها . و معنوى نظير احكام دين و معارف قرآن از اصول و فروع و غير آنها آنچه بايد به جامعهء مكلّفان برسد كه همه نزد انبيا و علما و هر كسى كه نصيبى از دانش دينى دارد از جانب خداوند امانت است و اداى آنها ابلاغ به مكلّفان است .
و چون به جامعه ابلاغ گرديد در نزد آنها امانت است و تأديهء آنها امتثال آنهاست كه گويى تحويل خدا مىدهند .
و از مصاديق بارز امانات در وقت نزول قرآن مطالب و معارفى از تورات و انجيل بود كه در دست علماى عهدين امانت بود ، يعنى آيات و سورى از آن دو كتاب كه دربارهء دين اسلام و پيامبر اسلام و قرآن و مسلمين آمده بود از قبيل بشارت به آمدن نبى امّى عربى و ذكر اوصاف و كمالات و اخلاق و گفتار و رفتار و غزوات و پيروزىهاى او ، و حقّانيت كتاب آسمانى و دين و شريعت او ، كه اگر آنها اين امانتها را ادا مىكردند و به جامعهء خود مىرساندند وضع جهان بشريت و اسلام و مسلمين طور ديگرى و جهان در امروز غير از جهانِ امروز بود .
وَ إِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُواْ بِالْعَدْلِ
يعنى : و نيز خداوند ، شما را فرمان مىدهد كه هرگاه ميان مردم قضاوت كرديد قضاوت به عدل كنيد . و مراد اعم از داورى شرعى است ميان متحاكمين و داورى عرفى ميان مردم در اختلاف انظار و مطالب علمى و اظهار نظر در مورد اشخاص و حوادث و غيره .
إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعَا م بَصِيرًا
يعنى : بهراستى خوب پندى است پندى كه خدا به شما مىدهد و حقّاً كه او شنوا و بيناست ؛ شنواى خطورات قلبى و صوت الفاظ و افعال ، و بيناى بواطن و ظواهر شماست .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 85
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٨٥