خودشان زودتر و بهتر از همهء افراد امّت معتقد و عامل به شرع خويش بودند .
قُلْ أَغَيْرَ اللّهِ أَبْغِي رَبّاً وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُم مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ « 164 »
[ گناه هر كس به گردن خود اوست ]
لغت و اعراب :
لاتكسب مفعولش محذوف است به تقدير « عملًا يا ذنباً » . عليها « على » به معناى ضرر است و يا به تقدير « على عهدتها » است . وَزَرَ الشىءَ - از باب ضَرَب - : حمل كرد آن را ، و وَزِرَ زيدٌ - از باب عَلِم و شَرُف - : گناه كرد زيد . وِزر : بار سنگين ، و غلبهء استعمال در گناه دارد .
اخرى به تقدير « نفس اخرى » .
تفسير :
قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِى رَبّاً وَ هُوَ رَبُّ كُلِّ شَىْءٍ
اين آيه و آيهء بعد در بيان توحيد حق و انحصار ربوبيت و اداره و تربيت عالمِ وجود به ذات اقدس اوست . يعنى بگو : آيا غير از خداوند پروردگار ديگرى را بطلبم ؟ در حالى كه او پروردگار و مربّى همه چيز است . مراد اين كه چون همهء اشيا در تحت تربيت اوست پس ربّ ديگرى نيست كه او را بطلبم و به ربوبيتش بگرايم ، و طبعاً به ربوبيت هرچه گرويدم او در رتبهء مربوب است و مربوب ، شريك رب و در عرض او نمىشود . و اين كلام ، برهانى است بر نفى شريك و وحدت ربوبيت حق .
وَ لَاتَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا
ممكن است اين جمله ناظر به حال مرتكب گناه باشد و مراد از كسب ، كسب معصيت .
يعنى هيچ كس عمل بدى را كسب نمىكند مگر آن كه به ضرر و زيان خود او و يا به عهدهء خود اوست . و ممكن است مراد اعمّ از مرتكب گناه و عامل خير باشد ، پس معناى جمله اين است : هيچ نفسى عملى را از خير يا شر كسب نمىكند مگر آن كه بر عهدهء خود اوست ، يعنى خود ، مستحقّ پاداش خير يا كيفر بد آن است .