در برخى از اوقات از هركس صادر شود . و تفصيل مسأله در فقه اسلامى است .
حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ
يعنى : منوعيتِ نزديك شدن به مال يتيم تا زمانى است كه وى به حدّ أشُد برسد ، يعنى نيروهاى جسمى و روحى او به حدّ قوّت و كمال نوعى خود برسد و علامت آن ، رسيدن به بلوغ و سنّ شرعى و توان آميزش جنسى است .
وَ أَوْفُواْ الْكَيْلَ وَ الْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ
يعنى : هفتم آن كه كيل و وزن را عادلانه به نحو كامل بپردازيد . يعنى در مقام اداى هر حقّى آنچه را كه با پيمانه و ترازو مىسنجيد به نحو تمام و بدون هيچ نقص و كسرى بپردازيد ، كه اين كار ، قسط و عدل است .
لَا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَهَا
اين كلام ، دفع توهّم اين است كه رعايت كامل همهء اين تكاليف از توان بشر بيرون است . يعنى : ما هيچ نفسى را در مرحلهء توجيه احكام اعتقادى و عملى ، مكلّف نمىكنيم مگر به اندازهء توان او هرچند ممكن است گاهى بر وى مشكل باشد .
وَ إِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُواْ وَ لَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى
يعنى : هشتم آن كه هنگامى كه سخن گفتيد عدالت ورزيد . مراد مطلق سخن گفتن در مقام اظهار نظر است مثل قضاوت ميان متخاصمين ، يا اداى شهادت ، يا فتوا در مقام استنباط ، يا اظهار نظر دربارهء هر موضوعى و شخصى و حادثهاى . و هرچند آن كه دربارهاش سخن مىگوييد از نزديكانتان باشد . يعنى خويشى سبب نشود كه در كلام ، راه باطل بپيماييد .
وَ بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُواْ ذلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
يعنى : نهم آن كه به پيمان خدا وفا كنيد . اطلاق پيمان ، شامل پيمانهايى است كه خداوند به وسيلهء پيامبران و كتابهاى آسمانى و به واسطهء عقل و خرد از جامعهء بشرى گرفته است كه او را اطاعت كنند و فرامينش را عملى سازند و واجبات را به نحو الزام و مندوبات را به نحو استحباب پياده نمايند ؛ و نيز پيمانهايى كه بشر با خدا مىبندد مانندعهدها و نذرها و سوگندها كه در فقه ذكر شده است . همهء اينها امورى است كه خدا
تفسير روان (فارسى) — صفحة 482
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٨٢