ممكن است مراد از برانگيختن عذاب از بالاى سر و پايين پا ، برانگيختن طبقات فوقانى ملت يعنى حاكمان جائر و اغنياى فاسق ، و برانگيختن طبقات پايين آنها يعنى تهيدستان و پابرهنهها باشد .
پس در اين آيه گويى در جملهء اول خطابى تهديدآميز به طبقهء پايين و اكثريت ملت است كه خدا مىتواند حاكمانى جائر و ثروتمندانى بىرحم بر آنها مسلّط كند . و در جملهء دوم خطاب تهديد به طاغيان و مترفين است كه خدا مىتواند تودهء ملت را عليه آنها بشوراند و با انقلابى از پايين ، آنها را نابود سازد .
أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ
يعنى : يا آنكه اجتماع شما را مختلط كند و به جان هم اندازد بهطورى كه فرقهفرقه و دستهدسته گرديد و داراى عقايد و مسالك مختلف بر ضد يكديگر شويد ، و از اين راه به برخى از شما عذاب برخى ديگر را بچشاند ، عذاب تفرقهء مستمر و جنگ و قتل و غارت و غيره .
انظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْأَيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ
يعنى : بنگر كه چگونه ما آيات قرآن را براى آنان به انحاء مختلف و راههاى گوناگون مىآوريم ، يعنى به صورت امر و نهى ، و پند و اندرز و تشويق و تهديد و ذكر سرگذشت سابقين از صالحين و مجرمين . و يا آن كه چگونه ما نشانههاى توحيد و قدرت و عظمت خود را به انواع مختلف در آفاق اين جهان و نفوس خودشان مىآوريم ، شايد آنها دانش درست و فهم عميق پيدا كنند ، يعنى به حقّانيت دين و بطلان كفر و شرك پى ببرند .
وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ قُل لَسْتُ عَلَيْكُم بِوَكِيلٍ « 66 » لِكُلِّ نَبَاٍ مُسْتَقَرٌّ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ « 67 » وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ « 68 » وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِم مِن شَيْءٍ وَلكِن ذِكْرَى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ « 69 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 391
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩١