لغت و اعراب :
[ منع از تحريم حلال ]
طيّب : پاكيزه ، چيزى كه نزد عقل پسنديده و نزد طبع مطلوب و مرغوب است . اضافهء طيّبات به ما أحلّ بيانيه است . اعتداء : تجاوز . مما رزقكم اللَّه مفعول كلوا ، و حلالًا طيّباً هر دو حال است از آن ، و محتمل است برعكس باشد .
تفسير :
يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَاتُحَرِّمُواْ طَيِّبَاتِ مَآ أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ
اين آيه مؤمنان را از تفريط در كيفيت برخوردارى از نعمتهاى جهان نهى مىكند .
معناى آيه : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، آنچه را خداوند از طيّبات و پاكيزههاى اين جهان بر شما حلال نموده ، بر خود حرام نكنيد .
طيّبات در اينجا شامل همهء اشياء و كالاها و امورى است كه بشر مىتواند در دنيا از آنها استفاده كند ، مانند زمين ، آب ، هوا ، خوراكى ، پوشاكى ، همسر ، اولاد ، شغل و كار ، پست و مقام و هرچه صالح براى انتفاع است . و به لحاظ عصر نزول آيه ، اشاره است به قبح آنچه كفار انتفاع از برخى حيوانات و زراعت و غيره را بر خود حرام مىكردند .
وَ لَاتَعْتَدُواْ إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
يعنى : و هرگز تجاوز نكنيد . مراد تجاوز از حدود الهى و حلال و حرام شرع است ، خواه به تحريم حلالها باشد كه مفاد جملهء قبل است ، يا به تحليل حرامها . زيرا خداوند متجاوزان را دوست ندارد . چرا كه احكام خدا و تشريعات آسمانى او مرزبندىهاى مصالح و مفاسد فردى و اجتماعى است « انّ اللَّه قد جعل لكلّ شىء حدًّا » و تجاوز از آنها خواه به گفتار يا به كردار ، مقابله كردن با تشريعات حق و دخالت در شئون حاكميت اللَّه و شكستن حصار قانون و قانونگذارى است و از اين رو ، جعل يك حكم بدعت و جعل يك آيين كفر است .
وَ كُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّباً