پس بر آن دو ، يعنى زن و شوهر ، گناهى نيست كه در ميان خود به نحو صحيح و عادلانه صلح و آشتى نمايند ، مثلًا زن از برخى از حقوق واجب يا مستحب خود يا از همهء آنها بگذرد و يا مالى از اموال خود را بدهد يا هر دو كار را انجام دهد و آشتى حاصل شود .
و البته معلوم باشد كه شمول « لاجناح » در صورت گذشتن زن از حقوق خود و يا دادن مال خود در موارد خوف از اعراض يا از ترك حقوق مستحب است ، و اما شمول آن در جايى كه زن از ضايع شدن حقّ واجب خود بترسد و به وسيلهء ترك حقوق يا دادن مال خود صلح كند ، محل خدشه است و تفصيل اين موضوع در فقه است .
وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ
و صلح و مصالحه ذاتاً بهتر است . يعنى : در مطلق موارد ، خواه در اختلاف و نزاع ميان زن و شوهر يا اشخاص ديگر ، و خواه به عنوان گذشت از حقوق باشد يا عناوين ديگر .
وَ أُحْضِرَتِ الْأَنفُسُ الشُّحَّ
يعنى : نفوس انسانى را صفت بخل ، همانند ساير غرايز طبيعى ، به نحو عروض صفت بر موصوف ، احضار شده است . اين كلام اشاره به اين است كه طبعاً براى مرد پرداخت حقوق زن ، و براى زن گذشت از حقوق و اموال خود مشكل است .
وَ إِن تُحْسِنُواْ وَ تَتَّقُواْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا
خطاب به مردان و زنان در معرض وقوع اختلاف و تنازع است . يعنى : اگر شما هر دو طايفه ، نيكوكار باشيد يا قصد احسان به يكديگر داشته باشيد و در رعايت حقوق تقوا بورزيد ، پس قطعاً خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است ، يعنى آن را پاداش خواهد داد .
وَلَن تَسْتَطِيعُوا أَن تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِن تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُوراً رَحِيماً « 129 » وَإِن يَتَفَرَّقا يُغْنِ اللَّهُ كُلّاً مِن سَعَتِهِ وَكَانَ اللَّهُ وَاسِعَاً حَكِيماً « 130 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٥٥