اميد در دلها و اطمينان قلب و دلگرمى و آمادگى عملى در حد ميسور است ، كه از شئون آن عدم خوف از كفار و موضعگيرى و استوارى در مقابل آنها و اتخاذ موضع هجمه و حملهء سرد و گرم با منطق و عمل ، و پرهيز از ترس و اتخاذ راه سازش و موضع انفعالى ، و كوشش در تشكيل حكومت الهى و تقويت كمّى و كيفى آن به اميد تحقق وعده و آمدن نصر و يارى است .
مىفرمايد : اى پيامبر و اى مخاطب ، تقلّب كفار در بلاد ، تو را فريب ندهد . يعنى رفت و آمد و جنب و جوش كفار در همه جاى دنيا با رفاه حال و امكانات مادى و سلطههاى جائرانه حتى در ميان كشورها و شهرهاى اسلامى ، تو را فريب ندهد كه در برابر آنها بترسى و سازش كنى و تسليم شوى و زير سلطهء آنها روى و آداب و رسوم جاهلى و باطل آنها را بپذيرى .
« مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ »
سعادت فقط براى تقوا
يعنى : همهء آنچه از آنها مىبينى از تفوّق و تسلّط بر مجتمعات و برترى اقتصادى و نظامى و تسليحاتى و غيره در برابر آنچه خدا در دنيا براى شما پيشبينى كرده از حكومت گستردهء عدل جهانى و ولايت بر پايهء قسط بر جوامع انسانى و ادامهء آن تا انقراض نسل بشر و بىترديد به شما خواهد داد ، اندك و ناچيز است ، چه رسد به آنچه در عالم ديگر عطا خواهد نمود . سپس جايگاه آنها جهنم است به سبب كفر و عناد و طغيان و فسادشان ، و جهنم بد آرامگاهى است .
لكِنِ الَّذينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا اْلأَنْهارُ خالِدينَ فيها نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَيْرٌ لْلأَبْرارِ ( 198 )
تفسير :
« لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا »
اين آيه ، استدراك از عموم عذاب كفّار در آخرت و ذكر مقابل است .
يعنى : حال اخروى آنها آن گونه است ولى كسانى كه از پروردگارشان پروا داشتهاند ، نه طغيان اعتقادى كردهاند و نه عصيان عملى ، آنان را باغها و بهشتهايى است كه از زير ساختمان و درختان آنها پيوسته رودها در جريان است . يعنى از همهء انواع مايعات خوردنى كه زيباترين آنها در آيهء 15 سورهء محمّد صلى الله عليه و آله ذكر شده ، برخوردارند .