خدا نمودند و خدا داراى فضلى بزرگ است ، شر بزرگ را تبديل به خير بىشمار مىكند .
« إِنَّمَا ذلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَآءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَ خَافُونِ إِن كُنْتُم مُّؤْمِنِينَ »
خداترسى ، شرط ايمان
يعنى : جز اين نيست كه اين شيطان است كه دوستانش را مىترساند . آن كس كه خبر حملهء مشركان قريش را در مدينه پخش كرد شيطان انسى به وسيلهء وحى و الهام شياطين جنّى بوده ؛ و « اوليائه » مفعول « يخوّف » است ، يعنى او دوستان منافق خود را مىترساند ، زيرا آنها پيوسته از جنگ در هراس بودند كه مبادا نفاقشان كشف شود . و ممكن است « أوليائه » به تقدير « يخوّفكم من أوليائه » باشد يعنى او مسلمين را از دوستان مشرك خود مىترساند . پس هرگز از آنان نترسيد ، و اگر به راستى مؤمنيد از من بترسيد كه خداى شما هستم و شياطين هم همانند ساير اجزاى عالم هستى در قبضهء قدرت مناند .
وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللّهَ شَيْئًا يُريدُ اللّهُ أَلّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي اْلآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ ( 176 )
تفسير :
« وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِى الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَن يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً »
اندوه از كفر كفار ممنوع
يعنى : اى پيامبر يا اى مخاطب مؤمن ، كسانى كه در كفر شتاب مىورزند - در حفظ و تقويت و نشر مذهب كفر از بتپرستى و يهوديت و نصرانيت و غير آنها فعاليت و كوشش دارند - تو را غمگين نكنند ، زيرا آنها هرگز ضرر و آسيبى به خدا نمىرسانند ، يعنى نمىتوانند جلو هدف تكوينى خدا را بگيرند ، زيرا هدف خدا در اين جهان اين است كه ذوىالعقول و خاصه انسانها را بيافريند و دينى را بر آنها ابلاغ نمايد و آنان را در اطاعت و عصيان مختار سازد تا در جهان ديگر مطيعان را پاداش و عاصيان را كيفر دهد ، و كسى را توان ممانعت از اين اراده نيست ، لكن ممكن است كفار و مشركان به وسيلهء اغوا و وسوسه از افراد مطيعان بكاهند و بر عاصيان بيفزايند ، و اين امر ، ضرر زدن به خويشتن و اغواشدگان است نه به خداوند .
« يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِى الْأَخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ »
اين جمله تعليل « لا يحزنك » است ، يعنى : مسارعت آنها در كفر تو را محزون نكند ، زيرا