بزرگ يا لباسى مخملى كه روى لباسها پوشيده مىشود از ميان غنايم مفقود شد و برخى از منافقان گفتند كه پيامبر برداشته است ! خداوند در اين باره مىفرمايد :
و هيچ پيامبرى را نسزد كه خيانت كند و مالى را خواه از غنايم يا غير آن پنهانى بردارد . يعنى چنين كارى براى مقام شامخ پيامبر شرعاً جايز نباشد و عقلًا پسنديده و عرفاً نيكو نباشد . و اين بيان مبتنى بر اعتقاد آنهاست كه قطيفه مال مردم است ، و گرنه غنايم جنگى مانند « انفال » ملك خود پيامبر است و نيازى به اخذ پنهانى ندارد .
« وَمَن يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ »
يعنى : و هر كس خيانت كند و مالى از غير به خيانت برگيرد همان مال را در روز قيامت همراه خود خواهد آورد .
مقتضاى اطلاق آيه اين است كه آن مال ، قابل حمل و نقل باشد يا غير قابل مانند خانه و مزرعه و باغ . و هر چند كه در كيفيت احضار اموال به صحنهء محشر ابهام است ، لكن اشكالى نيست كه هر مالى از اموال هر چند متلاشى و هضم شده باشد مانند خود انسان ، قابل تجدد و حضور است و در قبال قدرت حق ، كوچك و بزرگ متساوى است .
« ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ »
عموم موصولِ « ما كسبت » شامل عقايد قلبى صحيح و فاسد و ملكات و حالات نفسانى و فضايل و رذايل اخلاقى و اعمال بدنى نيكو و زشت است .
معناى آيه : در مقابل آنچه هر نفسى در دنيا به دست آورده از امور ششگانهء فوق ، جزاى آنها در آخرت از بهشت و نعمتهاى آن يا جهنم و عذابهاى آن به نحو اتمّ و اوفى پرداخت مىشود .
و ممكن است مراد ، توفيه و تأديهء خود « ما كسبت » باشد بنا به تجسّم اعمال و اخلاق . يعنى در روز قيامت عقايد او به خلود در نعمت يا عذاب تجسم مىيابد ، و اخلاق و حالات نفسانى او به صورت صفات جسمى اخروى متبلور مىشود ، و اعمال بدنى او به صورت نعمتهاى بهشتى يا عذابهاى جهنمى مجسّم مىگردد .
« وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ »
يعنى : و هرگز آنها مورد ظلم و ستم قرار نمىگيرند .
از پاداش خيرشان كاسته نمىشود و بر كيفر شرّشان افزوده نمىگردد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 454
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٥٤