ذكر اين جمله به عنوان معترضه پس از دو امر اول براى اين است كه توهّم نشود آن دو كار - يعنى قتل و اسر - به دست پيامبر و يارانش بود ، زيرا آنها هم از قبيل « فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلكِنَّ اللَّهَ رَمَى » [ انفال ، 17 ] بودند .
« وَللَّهِ مَا فِى السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِى الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَ يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
حرمت ربا و آتش بودن آن
يعنى : و آنچه در آسمانها و در اين زمين است علاوه بر خود آنها از آنِ خدا و ملك حقيقى اوست ؛ هر كه را خواهد مىآمرزد و هر كه را خواهد عذاب مىكند ، يعنى تعذيب مستحقين عذاب هم حتمى نيست ، و آن به خاطر اين است كه خداوند بسيار آمرزنده و مهربان است .
و معلوم باد كه آنچه در خارج واقع شد از امور چهارگانه در جنگ بدر ، همان فرض اول بود ، يعنى مسلمين بخش معظمى از مشركان را به وسيلهء كشتار و اسارت از پيكر آن سپاه جدا كردند و چنان كه نقل شده هفتاد نفر از سران آنها را كشتند و هفتاد نفر را اسير نمودند . و در واقع وجه دوم نيز محقق شد . و اين آيه را چند جور معنا كردهاند كه ما اين بيان را ترجيح داديم .
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافًا مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ( 130 )
وَ اتَّقُوا النّارَ الَّتي أُعِدَّتْ لِلْكافِرينَ ( 131 )
وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ( 132 )
لغت :
أكْلِ شىء غالباً در مطلق تصرف در آن استعمال مىشود . ربا - به قصر و مدّ - مصدر است به معناى زياد شدن و مال زياد شده ، و اغلب استعمال آن در اصطلاح شرع در مازاد بر رأسالمال است به نحو خاص . ضِعف شىء مثل آن وضِعْفَين دو برابر و اضعاف سه برابر و چندين برابر آن است . مضاعفة تأكيد است .
تفسير :
« يَآأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافاً مُضَاعَفَةً »
يعنى : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، در مقام دادن قرض به ديگران و يا در هر بدهى كه ميان شما و ديگران پيدا مىشود رباى چندين برابرِ مكرر نخوريد .