شدند ، و اهل انجيل دين و شريعت عيسى را تجزيه نمودند و فرقهها ايجاد كردند به گونهاى كه هر يك به هفتاد و اندى فرقه متفرق گشتند .
اين آيه در اينباره مىفرمايد : كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شد ، اختلاف نكردند مگر پس از آن كه براى آنها علم حاصل شد ؛ يعنى اختلاف هر يك از علماى تورات و علماى انجيل در دينشان كه اصول و فروع آن را تجزيه نمودند و به فرقههاى گوناگون متفرق گشتند پس از آن بود كه آنها از ادلّه و معجزات و كتاب آسمانى پيامبرشان به حقّانيت آن دين و شريعت يقين داشتند .
« بَغْيَاً بَيْنَهُمْ »
يعنى : اين اختلاف به انگيزهء ظلم و حسادت و برترىجويى و حبّ رياست در ميان خودشان بود . از اينرو كتابهاى آسمانى خود را تأويل كردند و هر بخشى از امت را به طرفى سوق دادند ، تا آنجا كه به شكل امروز در آمدند . و معلوم است كه در اختلاف اصولى ، گروهى كه حقّ اند مؤمن و اهل كتاب حقيقى ، و گروههاى ديگر همگى كافرند ؛ و در اختلاف فروعى گروه حق مطيع فرمان خدا ، و گروههاى ديگر عاصى و فاسقاند .
« وَمَن يَكْفُرْ بَايتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ »
يعنى : و هر كس به آيات خدا كفر ورزد ، پس خدا زودرس بهحساب است .
مراد از آيات اعمّ از آيههاى كتاب تدوينى او مانند آيات قرآن كريم و ساير كتابهاى آسمانى ، و نشانههاى كتاب تكوينى اوست كه در نظر صاحبان خرد در صفحات انفس و آفاق متجلّى است .
و مراد از زودرسيدن بهحساب ، شتاب سريع ذرات عالم هستى بهسوى اهداف منظور از خلقت آنهاست كه تحت ارادهء تامهء خداوند انجام مىيابد .
فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ اْلأُمِّيِّينَ ءَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِالْعِبادِ ( 20 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 342
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٢