سحرهايند . صابران اند يعنى در انجام واجبات خداوند و ترك منهيّات او و در برابر حوادث تلخ زندگى شكيبايند . صادقان اند يعنى در باورنمودن به معتقدات و اتصاف به فضايل نفسانى و عمل به فرامين عملى راستگويند . متواضعان اند يعنى روحشان در برابر خدا و جسمشان در انجام وظايف خاضع و فروتن است . منفقان اند يعنى از تن و جان ، و مقام و جاه ، و فرزند و ارحام ، و مال و منال بذل مىكنند . مستغفران اند يعنى در لحظات خلوت نيكان ، و مناجات عارفان ، و پرستش عابدان ، و راز و نياز عاشقان ، و دعاى مريدان ، و گريهء محبّان و به ويژه در سحرگاهان توبهكنندهاند .
شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِمًا بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلّا هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ ( 18 )
لغت و اعراب :
شهادت : اظهار آنچه بدان علم دارد . قَسَطَ الوالى - از باب نَصَر و ضَرَب - : عدالتورزيد . قسط : عدل ، و مفرد و جمع در آن يكسان است . قائماً حال براى « اللَّه » است .
تفسير :
« شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَآإِلهَ إِلَّا هُوَ »
يعنى : خدا خود گواهى داد به اينكه جز او معبود به حقّى نيست . گواهى خداوند به گفتار ، در ملأ اعلى به فرشتگان و در زمين به رسولان و پيامبران است ، و به نوشتار ، در لوح محفوظ و همهء كتابهاى آسمانى است ، و به صُنع و كردار به بذل خرد به ذوىالعقول است كه درك توحيد كنند و بدان اذعان نمايند ، و بهوسيلهء ايجاد روابط حكيمانه ميان اجزاى عالم و تدبير نظام اتمّ آن است كه به روشنى ، شهادت تكوينى به وحدت موجد خود مىدهند .
« وَ الْمَلَآئِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ »
يعنى : و همهء فرشتگان و صاحبان دانش نيز از انس و جنّ شهادت و گواهى به توحيد او دادند .
فرشتگان به انشاء توحيد به زبانهاى مختلف و اذكار و اوراد گوناگون در تمام محيط گستردهء عالم وجود ، خاصه در ميان طبقات مختلف آسمانها ، و به توحيد تكوينى به واسطهء تنظيم خلقت اجزاى جهان و تسويه و تعديل ميان ابعاض مختلف آن كه حكايتى روشن از توحيد ذات و صفات
تفسير روان (فارسى) — صفحة 339
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٣٩