الَّذينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلّا كَما يَقُومُ الَّذي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ ( 275 )
يَمْحَقُ اللّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ وَ اللّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفّارٍ أَثيمٍ ( 276 )
نقش تخريبى ربا
لغت و اعراب :
اكْل : خوردن شىء با دهان ، و نيز تصرف نمودن در شىء . ربا مصدر است به معناى زيادى ، و گاهى هم با واو نوشته مىشود « رِبوا » اشاره به اينكه معتلّ واوى است و الف آخرش براى تشبيه به واو جمع است . تَخَبَّطَه : محكم زد به او يا به او آسيب رساند و او را ديوانهوار كرد . مَحَقَ الشىءَ - از باب مَنَع - :
آن را به تدريج از بين برد و بركتش را زايل كرد . كَفّار : مبالغهء در كفر يا كفران نعمت . اثيم : غرق در گناه .
تفسير :
« الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرّبَوا لَايَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِى يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطنُ مِنَ الْمَسّ »
مراد از « ربا » در اصطلاح شرع و متشرعه ، زيادى بر رأسالمال در معامله و نحو آن در مواردى خاص است نه هر ربح و سود و نه هر معامله . و موارد آن در فقه اسلامى دو مورد است : معامله و قرض .
رباى معاملى عبارت است از مبادله كردن افراد يك جنس مثلى با يكديگر با زيادى در يك طرف ، به شرط آن كه مكيل و موزون باشد ، مانند گندم ، برنج ، نخود و غير اينها . پس مبادلهء مصاديق دو نوع با يكديگر مثل گندم با برنج هرچند با زيادى ، و مبادلهء افراد يك نوع مماثل بدون زيادى ، و مبادلهء افراد غير مكيل و موزون هرچند با زيادى مانند معدودات ، ربا نيست .
و ربا در وام اين است كه مالى را وام دهد به شرط گرفتن اضافه ، خواه در مكيل و موزون و خواه در غير آنها ، و خواه اضافه از جنس وام باشد يا شىء ديگر . و مراد از ربا در آيه هر دو قسم است ، و فروع هر دو قسم ، در فقه اسلامى مبسوطاً ذكر شده است .
معناى آيه طبق گفتهء اكثر مفسران اين است : كسانى كه در دنيا ربا مىخورند ، در روز قيامت