حيات مورد ادعاى ابراهيم نبود ، زيرا مراد از احياء انسان مثلًا آفريدن او از نطفه و علقه و به كمال رساندن اوست نه نجات از يك مرض يا مهلكه كه بسيارى بر آن قادرند . و مراد از اماته ، قبض روح او به وسيلهء فرشتگان است نه كشتن او كه از دست همه برمىآيد . لكن ابراهيم در مقابل اين مغالطه ، بهسوى دليل روشنترى رفت كه امكان مغالطه و سفسطه در آن نبود و در آيهء بعد آمده است .
« قَالَ إِبْرَ هِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِى بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ »
يعنى : ابراهيم به وى گفت : بىترديد خداوند است كه هر روز خورشيد را از جانب خاور بيرون مىآورد و پس از سير روز ، در مغرب فرو مىبرد ؛ حال تو آنرا از جانب مغرب بيرون آر و در جانب مشرق فرو بر .
« فَبُهِتَ الَّذِى كَفَرَ وَاللَّهُ لَايَهْدِى الْقَوْمَ الظلِمِينَ »
يعنى : پس آنكس كه كفر به خدا ورزيده بود در مقام محاجّه مبهوت و وامانده شد ؛ و خدا كسانى را كه به خويش و جامعهء خويش ستم مىكنند به راه غلبهء بر خصم يا به راه نجات يا به راه بهشت در آخرت هدايت نمىكند .
أَوْ كَالَّذي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها قالَ أَنّى يُحْيي هذِهِ اللّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَأَماتَهُ اللّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ كَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَ انْظُرْ إِلى حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ كَيْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَكْسُوها لَحْمًا فَلَمّا تَبَيَّنَ لَهُ قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللّهَ عَلى كُلِ شَيْءٍ قَديرٌ ( 259 )
لغت و اعراب :
كاف كالّذى به معناى مثل ، و مجموع عطف است به الّذى حاجّ در آيهء قبل و تقدير كلام « اولم تر الى مثل الذى مرّ » است . خَوَى - از باب ضَرَب - : خالى شد ، ساقط و ويران شد . عروش : جمع عرش ،
تفسير روان (فارسى) — صفحة 286
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٨٦