متوالىِ پس از عيد - ياد كنيد ، ياد كردن به واسطهء خود مَبيت و رَمْى كه از عبادتهاى خاص الهى است ، يا به وسيلهء اذكار و اوراد ديگر كه از آن جمله تكبيرات معروف است كه پس از پانزده نماز - كه اول آنها نماز ظهر روز عيد است - خوانده مىشود .
« فَمَن تَعَجَّلَ فِى يَوْمَيْنِ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيهْ »
يعنى : پس هر كه از حاجيان عجله كند و اعمال تشريق را در دو روز يازدهم و دوازدهم انجام دهد بر او گناهى نيست ، و كسى كه تأخير كند و اعمال را در سه روز يازدهم تا سيزدهم انجام دهد باز بر او گناهى نيست . يعنى مسأله تخييرى است و چنين نيست كه اهل جاهليت مىگفتند كه برخى تعجيل را و برخى تأخير را حرام مىشمردند .
« لِمَنِ اتَّقَى وَ اتَّقُوا اللَّهَ »
« لمن » خبر مبتداست به تقدير « ذلك » ، يعنى : اين حكم تخيير مخصوص كسى است كه در حال احرام حجّش از شكار وحش و آميزش با زن پرهيز كرده باشد ، و گرنه بايد شب سوم را هم در منى باشد و در روزش رَمْىِ جمره كند . و از خداوند پروا كنيد . يعنى از همهء محرمات پرهيز كنيد نه تنها از محرمات احرام .
« وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ »
يعنى : و بدانيد كه شما انسانها پس از مرگ و پايان ايام برزخ و برانگيختن از قبر ، به واسطهء نفخهء سوم صور ، به منظور حساب و محاكمه و داورى بهسوى او و حضور او گردآورى مىشويد .
وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللّهَ عَلى ما في قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ ( 204 )
وَ إِذا تَوَلّى سَعى فِي اْلأَرْضِ لِيُفْسِدَ فيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ ( 205 )
وَ إِذا قيلَ لَهُ اتَّقِ اللّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِاْلإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ ( 206 )
وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَشْري نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبادِ ( 207 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٦