به صورت نعم اخروى تجسّم و تبلور پيدا مىكند و نصيب آنها مىگردد .
« وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ »
يعنى : و خداوند زودرس به حساب است . مراد ، حساب همه چيز جهان نيست هرچند خدا حساب هرچه از موجودات عالم را كه نياز به حساب دارد مىداند ، بلكه حساب اعمال مكلّفان از انس و فرشته و جنّ و شياطين است كه نياز به پاداش و كيفر دارد ، و خداوند در دنيا سرعت حساب در نوشتن اعمال آنها دارد و هر عملى را از هر عاملى به محض صدور آن از نظر كمّ و كيف و مكان و زمان و مقدار پاداش و كيفر مىنويسد ، يعنى فرشتههاى كرام الكاتبين در مرأى و منظر او مىنويسند . و خداوند سرعت در محاسبهء آنها در آخرت دارد ، زيرا در آنجا دو نوع حساب است :
اجمالى و تفصيلى . در حساب اجمالى ، محاسبهء همهء خلايق در يك لحظه انجام مىيابد ، يعنى همهء مكلّفان در صحنهء محشر خود را در برابر خداوند و مورد محاسبهء او مىبينند و ناگهان حساب خود را تمام شده مىيابند . ولى حساب تفصيلى ، ممتد است و طول مىكشد .
وَ اذْكُرُوا اللّهَ في أَيّامٍ مَعْدُوداتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ في يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ( 203 )
تفسير :
« وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِى أَيَّامٍ مَعْدُودَ تٍ »
اين آيه نيز از آيات احكام و در مقام بيان برخى از اعمال حج است .
يعنى : حاجيانى كه اعمال اصلى حج را خاتمه دادهاند بايد براى گذراندن ايام تشريق در منى بدانجا روند و عمل مَبيت و رَمْى را انجام دهند . « مَبيت » عبارت است از بودن سه شب در وادى منى كه شبهاى يازده و دوازده و سيزده ذىحجه است . و « رَمْى » عبارت است از زدن سنگ به جمرات سهگانه با ترتيب خاص در روزهاى آن . و اين دو عمل خود از عبادتهاى خاص و خاتمهء اعمال حج است ، و اگر حاجى در حال احرام از صيد كردن و آميزش با زن پرهيز كرده باشد مىتواند دو شب در منى بماند و روز دوازدهم ، مَبيت را خاتمه دهد .
در اين باره خدا مىفرمايد : و خدا را در صحراى منى در ايّام معدودات - يعنى سه شبانه روز
تفسير روان (فارسى) — صفحة 215
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٥