« وَ مَن يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمنِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَآءَ السَّبِيلِ »
يعنى : و هر كس كفر را به جاى ايمان بپذيرد - يعنى ايمان را بدهد و كفر را بگيرد ، مثلًا آيات محكم قرآن را با همهء حقايق و معارفش نپذيرد و درخواست مطالب جاهلانه كند - حقاً كه راه راست را گم كرده است .
وَدَّ كَثيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إيمانِكُمْ كُفّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِ شَيْءٍ قَديرٌ ( 109 )
لغت و اعراب :
كلمهء لو اگر بعد از مادهء وُدّ واقع شود به معنى أنِ مصدريه است مانند « ودَّ زيدٌ لو تأتيه » . كفّاراً حال است از مفعول يردّونكم ، و ممكن است يردّونكم به معنى « يصيّرونكم » باشد و « كفّاراً » مفعول دوم آن . حسداً مفعول له است . من عند متعلق به حسداً است . عفو : ترك عقوبت . صفح : ترك سرزنش .
تفسير :
« وَدَّ كَثِيرٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِّنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّاراً »
يعنى : بسيارى از اهل كتاب از يهود و نصارا - يعنى احبار و علماى آنها - دوست داشتند و دارند كه شما مسلمين را پس از آن كه ايمان آوردهايد كافر كنند . استعمال « وُدّ » به صيغهء ماضى دلالت بر سبق اين صفت در آنها يا ثبوت مسلّم آن دارد .
« حَسَدًا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم »
و اين امر به انگيزهء حسد و نشأت يافته از خميرهء ذات و اقتضاى طبيعت و خبث سريرهء آنهاست .
« مِّنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ »
يعنى : پس از آن كه حقّ مطلب دربارهء شريعت اسلام بر آنها روشن و آشكار شده و آنان طبق تصريح تورات و انجيل ، به آمدن نبىّ امىّ محمّد عربى صلى الله عليه و آله و بيان اوصاف كمال او و حقّانيت دين و كتاب او يقين پيدا كردهاند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 124
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٤