3 - شهادت متّهم قبول نيست .
4 - در صحيحهء ابن ابى يعفور دربارهء تحريم غيبت و تجسّس و وجوب تزكيه و تعديل اشخاص ، پنهان داشتن عيوب مردم و برخورد عفيفانه با آنان و حضور در جماعت مسلمين ، سخن به ميان آمده و بدون اين ملاكها ، حرمت غيبت و تجسّس و همچنين وجوب تزكيه برداشته شده و قهراً وجوب حسن ظن و يا حرمت سوء ظن نيز از ميان خواهد رفت .
5 - مجالست با اشخاص متّهم و آمد و شد در مواضع تهمت ، نهى شده و يا يكى از گناهان به شمار آمده و معيار تشخيص عقيده و ايمان و روش افراد ، همنشين اوست .
6 - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در مورد اتّهام ، دستور بازداشت صادر فرمودهاند .
7 - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اشخاص مظنون را از مدينه تبعيد كردند .
و - اميرالمؤمنين صلوات اللَّه عليه دربارهء اشخاصى كه در مصر و مدائن به مخالفت با نظام ، متّهم شده بودند به حاكم آن دو منطقه دستور برخورد شديد با آنان را صادر فرمود بدين معنى كه از آنها مراقبت و در مورد رفتار و كارهايشان دقت كافى به عمل آورده و كوچكترين حركات آنان زير نظر گرفته شود ؛ بلكه چنان كه از مصنف ابن ابى شيبه در صفحات قبل نقل كرديم حسن ظن را در اين گونه موارد كنار گذاشته و دستور بررسى منازل اشخاص متّهم را نيز صادر فرمود .
ز - اميرالمؤمنين عليه السلام در مورد استخدام كارمندان ، حسن ظن را كنار گذاشته و دستور تحقيق و تفحّص در مرحله گزينش آنها را صادر فرموده و امر مىكند به منظور شناسايى آنان ، عيون و جاسوسانى بگمارند ؛ چنان كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم حرف عامل خود را كه مىگفت اين مال از بيت المال است و اين هديهاى است كه به من دادهاند ، قبول نفرمود و اميرالمؤمنين عليه السلام همهء اموالى را كه عامل آن حضرت ادّعا مىكرد هدايايى است كه به او دادهاند ، گرفت و به بيت المال واريز كرد .
و همچنين رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم هنگام اعزام نيرو به جبهه ، همراه فرماندهانى كه اطمينان بدانها نداشت ، جاسوسانى مىفرستاد و نيز در مقام استخدام ، حرص اشخاص به احراز پستى را علامت خيانت قلمداد كرده و مىفرمودند :
انَّ اخْونَكُمْ عِنَدَنا مَنْ طَلَبَهُ .
يعنى : خائنترين شما پيش ما كسانى هستند كه نسبت به احراز پستى تلاش مىكنند .
آيا جواز سوء ظن در اين موارد براى آن است كه امام ، امين است و نظام و مناصب حكومتى و بيت المال در دست او امانت است ؛ و بنابراين و به منظور حفظ اهمّ مصالح مسلمين و كشور اسلامى ، سوء ظن براى او حلال شده است ؟ چنان كه در بحث تجسّس
اطلاعات و تحقيقات در اسلام (فارسى) — صفحة 204
مساهمون: علي الأحمدي الميانجي
ص٢٠٤