5 - يُسْتَدَلُّ عَلَى الْعاقِلِ بِارْبَع : الْحَزْمُ . . .
يعنى : آدم عاقل را به چهار صفت مىتوان شناخت : احتياط و . . .
6 - مَنْ لَمْ يَسْتَظْهِرْ بِالْيَقْظِةِ لَمْ يَنْتَفِعْ بِالْحَفَظَةِ .
يعنى : هركس كه از بيدارى و باهوشى برخوردار نباشد ، پاسداران و نگهبانان به حال وى سود نخواهند داشت .
رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كه سيّد حكماء بشر بود پيش از آنكه بوسيلهء وحى به سرورى انبياء منصوب شود ، سيرهاش اين بود كه :
7 - يَحْذَرُالنّاسَ وَ يَحْتَرِسُ مِنْهُمْ مِنْ غَيْرِ انْ يَطْوِىَ مِنْ احَدٍ مِنْهُمْ بُشْرَهُ .
يعنى : با مردم با احتياط برخورد مىفرمود و خود را از آنان حفظ مىكرد بدون اينكه خوشرويى خود را از فردى پنهان كند .
اين روايات كه ما را به حكم عقل و احتياط ارشاد مىكند با ادلّهء تحريم سوء ظن و وجوب حسن ظن فاعلى نيز منافاتى ندارد ؛ به عبارت ديگر رعايت كامل احتياط در مقام عمل ، با متهم نكردن مردم بدون دليل ، با هم سازش دارند .
در خاتمه از علّامه سيدجعفر مرتضى كه يادداشتهاى خود را در اختيار من گذاشتند صميمانه تشكر مىكنم و از حضرات محقّقين تقاضا دارم كه اين اثر ناچيز را مطالعه فرموده و از ارشاد اينجانب خوددارى نفرمايند .
اطلاعات و تحقيقات در اسلام (فارسى) — صفحة 206
مساهمون: علي الأحمدي الميانجي
ص٢٠٦