17 - مسألهء تحقيق رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در حديث افك نيز از اين مقوله است . « 1 »
18 - حديث امام سجاد عليه السلام در مورد زن شيبانيه نيز از همين باب است . « 2 »
19 - حديث امام موسى بن جعفر 7 در مورد دو غلام و كنيز خود نيز در اين راستاست . « 3 »
20 - اسْحقٌ قالَ حَدَّثَني يَحْيَى الْقَنْبَرِيُّ ( الْقُشَيْري خ ل ) قالَ : كانَ لِأبي مُحَمَّدٍ عليه السلام وَكيلٌ قَدِ اتَّخَذَ مَعَهُ فِي الدّارِ حُجْرَةً يَكوُن مَعَهُ خادِمٌ ابْيَضٌ ، فَراوَدَ الْوَكيلُ الْخادِمَ عَلى نَفْسِهِ ، فَأَبي انْ يَأْتِيَةُ الّا بِنَبيذٍ ، فَاحْتالَ لَهُ بِنَبيذٍ ، ثُمَّ ادْخَلَهُ عَلَيْهِ وَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ أبي مُحَمَّدٍ عليه السلام ثَلاثَةُ أَبْوابٍ قالَ : فَحَدَّثَني قالَ : إنَّني لَمُنْتَبِهٌ اذاً انَا بِالْأبْوابِ تُفْتَحُ حَتّى جاءَ بِنَفْسِهِ ، فَوَقَفَ عَلى بابِ الْحُجْرَةِ ثُمَّ قالَ : يا هؤُالاءِ خافُوا اللَّهَ فَلَمّا اصْبَحْنا امَرَ بِبَيْعِ الْخادِمِ وَ إِخْراجي مِنَ الدّارِ . « 4 »
يعنى : اسحاق نقل كرد كه يحيى قنبرى گفت : ابومحمّد عليه السلام وكيلى داشت كه در خانهء آن حضرت حجرهاى گرفته بود و خادم سفيد پوستى با او بود ، وكيل به خادم پيشنهاد نامشروعى كرد و او از قبول پيشنهاد سر باز زد مگر اين كه نبيذى بياورد ، وكيل نبيذ را به يك نحو پيدا كرده و حاضر نمود . بين اتاق اينها و حضرت ابومحمّد عليه السلام سه در وجود داشت ، مىگويد : وكيل گفت :
من بيدار بودم كه ناگهان ديدم درها باز مىشود تا اين كه حضرت شخصاً آمده و در حجره ايستاده و فرمود : از خدا بترسيد و چون صبح شد امر فرمود خادم را فروختند و مرا از خانه بيرون كرد .
21 - اقْتَتَلَ قَوْمٌ بِالْحِجارَةِ فَقُتِلَ بَيْنَهُمْ قَتيلٌ فَامَرَ النَّبيُّ عليه السلام بِحَبْسِهِم .
يعنى : گروهى با سنگ به جان هم افتاده و فردى از آنها كشته شد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دستور داد همه را زندانى كردند .
احتمال مىرود كه حكم به بازداشت براى اتّهام قتل و پيدا كردن قاتل بوده باشد نه براى تعزير به خاطر نزاع و جنگ .
وجوب حسن ظنّ در آيينهء آيات و روايات « 5 »
الف - آيات :
* 1 - در قرآن كريم در آيات مربوط به افْك ، مسلمانان به خاطر نداشتن حسن ظن نسبت به يكديگر شديداً توبيخ شدهاند . ظاهر اين آيات وجوب حسن ظنّ را افاده
هامش
( 1 ) - همين كتاب ، ص 86 .
( 2 ) - ر . ك : ص 85 - 137 .
( 3 ) - ر . ك : ص 137 - 138 .
( 4 ) - بحار ، ج 50 ، ص 284 به نقل از مناقب ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 433 ؛ كافى ، ج 1 ، ص 551 .
( 5 ) - در اين قست آيات و رواياتى كه دلالت بر وجوب و يا رجحان حسن ظن دارد و همچنين نتايج بحث سوء ظنّ بررسى شده است .