الُأموُرِ نَظَراً مِنْ غَيْرِهِمْ فَلْيَكونُوُا عُمّالَكَ وَ أَعْوانَكَ وَ لاتَسْتَعْمِلْ الّا شيعَتَكَ مِنْهُمْ . . . « 1 » وَ احذَرْ أَنْ تَسْتَعْمِلْ أَهْلَ التَّكَبُّرِ وَ التَّجَبُّرِ وَ النَّخْوَةِ وَ مَنْ يُحِبُّ الإِطراءَ وَ الثَّناءَ والذِّكْرَ وَ يَطْلُبُ شَرَفَ الدُّنْيا . « 2 »
يعنى : در وضع كارمندانى كه استخدام مىكنى دقت كند ، حتماً استخدام تو روى انتخاب و گزينش صحيح باشد نه از روى رفاقت و دوستى ؛ زيرا رفيق بازى و ايثار ( بى جا ) مجموعهاى است از انواع ظلم ( به مردم ) و خيانت به خدا و باعث ضرر و زيان به ملت است و امور مردم و مسؤولين امر ، اصلاح نمىشود مگر با اصلاح شدن كارمندان دولتى ( سطح بالا و سطح پايين و مخصوصاً رؤسا و مديران ) كه در سر كارها گمارده شدهاند و از طرف مسؤولين ، كارها را انجام مىدهند .
پس براى تصدّى امور ، اهل ورع و فقه و علم و سياست را انتخاب كن و با مردم تجربه ديده و عقلا و صاحب حيا از خانوادههاى صالح و متديّن و پرهيزكار ارتباط داشته باش ؛ زيرا آنها داراى اخلاق كريم هستند و در حفظ نفس خود ( از كارهاى ناشايسته ) بيشتر دقت مىكنند .
و از استخدام افرادى كه داراى اخلاق نكوهيدهء تكبر ، تجبّر ، نخوت و همچنين كسانى كه از مدّاحى و ثناگويى ، خوششان مىآيد و دنبال شرافت دنيوى هستند دورى كن .
سپس در همان عهدنامه ، در مورد انتخاب و استخدام قضات مىفرمايد : فَاخْتَرْ لِلْقَضاءِ بَيْنَ النّاسِ أَفْضَلَ رَعيَّتكَ في نَفْسِكَ أَجْمَعَهُمْ لِلْعِلْمِ وَالْحِلْمِ وَالْوَرَعِ مِمَّنْ لا تَضيقُ بِهِ الاموُرُ وَ لا تُمْحِكُهُ الْخُصوُمُ وَ لا يَضْجُرُهُ عَىُّ العيّىِ وَ لا يَفْرُطُهُ جَوْرالظَّلُومِ وَ لا تُشْرِفُ نَفْسُهُ عَلى طَمَعٍ وَ لا يَدْخُلُهُ إعْجابٌ وَ لا يَكْتَفي بِأَدْنى فَهْم دوُنَ أَقْصاهُ ، اوْقَفَهُمْ عِنْدَالشُّبْهَةِ وَ آخَذَهُمْ لِنَفْسِهِ بِالْحُجَّةِ وَ اقَلَّهُمْ تَبَرُّماً مِنْ تَرَدُّدِ الْحُجَجِ وَ اصْبَرَهُمْ عَلى تكشُّفِ الُأموُرِ وَ ايضاحِ الخَصْمَيْنِ لا يَزْدَهِيهِ اطراءٌ وَ لايَسْتَميلُهُ الإِغْراءُ وَ لا يأخُذُ فيه التَّبليغُ بِأنْ يُقالَ قالَ فُلانٌ وَ قالَ فُلانٌ ، فَوَلِّ القَضاءَ مَنْ كانَ كَذلِكَ . « 3 »
يعنى : براى قضاوت در بين مردم بهترين افراد را كه از نظر تو دانش و بردبارى و ورعش از همه بيشتر باشد انتخاب كن . اشخاصى كه پيش آمدها ، سينه او را تنگ نسازد ( و او را در تنگنا
هامش
( 1 ) - دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 369 ، 370 و در نهج البلاغه در عهدنامه مالك اشتر ( نامه 53 ) قريب به همين جملات ذكر شده است .
( 2 ) - در اين روايت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به اميرالمؤمنين عليه السلام شرط كرده كه كارمند تو بايد شيعه تو باشد ، و على عليه السلام در عهدنامه مالك اشتر در مورد فرماندهان لشكر فرموده : « انْصَحَهُمْ في نَفْسكَ لِلّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِامامِكَ » و در نامه امام صادق عليه السلام كه براى نجاشى فرستاده جمله « المُوافِقُ لَكَ عَلى دينِكَ » آمده و بالاخره در شرايط استخدام در كارهاى حكومتى خصوصاً كارهاى كليدى ، مذهب را قيد كردهاند .
( 3 ) - دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 368 ، 369 ؛ رك : نهج البلاغه ، عهدنامه مالك اشتر .