يعنى : ( از امام عليه السلام پرسيدند ) عورت مؤمن بر مؤمن حرام است ؟ فرمود : آرى گفتم : مراد شما قُبُل و دُبُر اوست ؟ فرمود : نه آن چنان است كه تو تصور كردى ، بلكه همانا مراد ، افشاء سرّ اوست .
يعنى مقصود حرمت نگاه كردن به جلو و عقب او نيست ( گرچه آن نيز حرام است ) بلكه غرض بيان حرمت افشاى سرّ اوست ، و مراد از عورت ، اسرار مؤمن است .
در اقرب الموارد مىگويد :
العورة ، الخلل فى الثغر و غيره يخاف فيه . . . و كل شىء يستره الانسان من اعضائه أنفة و حياء من كشفه « 1 » .
يعنى : عورت عبارت است از نقص در مرز كشور و غير آن كه جاى ترس باشد ( از نفوذ دشمن و هر كمينگاه مخفى ) و هر چيزى كه انسان آن را مىپوشاند از اعضاى بدنش براى حفظ شخصيت خود ( ديده شدن آن خلاف شخصيت اوست ) و شرم از باز كردن آن دارد .
اين حديث شريف افشا كردن اسرار مردم و بازگو نمودن مطالبى را كه مردم نمىخواهند كسى بداند ، تحريم مىكند ، خواه خود با تجسس كردن از اسرار مردم و با تفتيش نمودن مطلع شود و يا اسرارى را كه بدون تجسس ، مطلع شده و يا مؤمنى او را امين اسرار خود قرار داده ، افشا نموده و به ديگران بگويد ، بالأخره تجسس از اسرار مردم ( كه مانند نگاه كردن به عورت او حساب شده ) و همچنين افشاى سرّ او ، مشمول اين حديث شريف است .
5 - مَنْ اذاعَ فاحِشَةً كانَ كَمُبْتَديها . « 2 »
يعنى : هركس كار زشتى را شايع كند مانند كسى است كه آن عمل زشت را مرتكب شده است .
و گوش كردن به اسرار مردم و يا تفتيش نمودن ، به نحو ديگر يك مرحلهاى از اشاعه است .
6 - اذا رَأَيْتُمُ الْعَبْد مُتَفَقِّداً لِذُنُوبِ النّاسِ ناسِياً لِذُنُوبِهِ فَاعْلَمُوا انَّهُ مُكِرَ بِهِ . « 3 »
يعنى : اگر فردى را ديديد ، در حالى كه گناهان خويش را فراموش كرده و از گناهان مردم تفقّد ( جستجو و تفتيش ) مىكند ، بدانيد كه مورد مكر واقع شده است .
هامش
( 1 ) - اقرب الموارد ، كلمه « عورت » .
( 2 ) - بحار ، ج 75 ، ص 215 به نقل از محاسن برقى و ثواب الاعمال و عقاب الاعمال : محجة البيضاء ج 3 ، ص 377 ؛ قصارالجمل ، ج 2 ، ص 83 .
( 3 ) - بحار ، ج 75 ، ص 215 ؛ قصارالجمل ، ج 2 ، ص 81 ، 83 .