گرچه اين آيهء شريفه بالخصوص و صريحاً در مورد تجسس وارد نشده است و حكم تجسس را صريحاً بيان نمىكند و ليكن بهطور كلى شايع كردن فحشا را تحريم مىكند و تجسس و تفتيش كردن و زشتى مردم را آشكار ساختن هم از افراد اين كلى است .
در احاديث نقل شده است كه مجرد آشكار كردن بدى مؤمن ، داخل در اين آيه است .
1 - عن محمّد بن الفضيل عن ابى الحسن موسى بن جعفر عليهما السلام قال : قُلْتُ لَهُ : جُعِلْتُ فِداكَ الرَّجُلُ مِنْ اخْوانى بَلَغَنى عَنْهُ الْشِىْ ءُ الَّذى اكْرهُهُ فَاسْألُهُ عَنْهُ فَيُنْكِرُ ذلِكَ وَ قَدْ اخْبَرَنى قَوْمٌ ثِقاتُ ؟ فَقالَ : يا مُحَمَّدُ كَذِّبْ سَمْعَكَ وَ بَصَرَكَ عَنْ اخيكَ ، وَ انْ شَهِدَ عِنْدَكَ خَمْسونُ قسامة انه قال قولًا و قالَ لَكَ ، لَمْ اقله فَصَدِّقْهُ وَ كَذِّبْهُمْ وَ لا تُذيعَنَّ عَلَيْهِ شَيْناً تُشِينُهُ بِهِ وَ تَهْدِمُ بِهِ مروءته فَتَكونَ مِنَ الَّذينَ قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ : « انَّ الَّذينَ يُحِبوُّنَ انْ تَشيعَ الْفاحِشَةُ فِى الَّذينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ اليمٌ فِى الدُّنيا وَ الْاخَرَةِ » . « 1 »
يعنى : محمدبن فضيل از حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام نقل كرده كه به حضور امام عليه السلام عرض كردم قربانت گردم خبرى از مردى از برادران من ( يعنى از شيعيان ) به من رسيده است كه خوشايندم نيست ، از خود او مىپرسم منكر مىشود ، با اينكه ناقلين خبر ، اشخاص موثق و مورد اعتمادند .
حضرت فرمود : اى محمد گوش و چشمت را در مورد برادرت تكذيب كن اگرچه پنجاه نفر پيش تو گواهى داده باشند ، اگر او گفت من نگفتهام او را تصديق و آن پنجاه نفر را تكذيب كن ، و چيزى را عليه او شايع نكن تا آبروى او را لكهدار ساخته و شخصيت او را ( ميان مردم ) خراب كنى و جزء اشخاصى باشى كه خداى عزوجل در حق آنها فرمود :
« انَّ الَّذينَ يُحِبُّونَ انْ تَشيعَ الْفاحِشَةُ فِى الَّذينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ اليمٌ فى الُّدنيا وَ الْآخِرَةِ » .
2 - مَنْ قالَ في مُؤْمِنٍ ما رَأَتْهُ عَيناهُ وَ سَمِعَتْهُ اذْناهُ فَهُوَ مِنَ الَّذينَ قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ : « انَّ الَّذينَ يُحِبُّونَ انْ تَشيعَ الْفاحِشَةُ فِى الَّذين آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ اليمٌ » . « 2 »
يعنى : هركس دربارهء مؤمنى چيزى را بگويد كه با دو چشمش ديده و با دو گوشش شنيده باشد ( و بدى مسلمانى را شايع سازد ) از جملهء اشخاصى است كه خداوند عزوجل در مورد آنها
هامش
( 1 ) - نورالثقلين ، ج 3 ، ص 582 به نقل از ثواب الاعمال و روضهء كافى .
عن الفيض بن المختار قال سمعت اباعبد اللَّه ( ع ) يقول : لما انزلت المائدة على عيسى ( ع ) قال للحواريين لاتاكلوا منها حتى آذن لكم فاكل منها رجل منهم فقال بعض الحواريين يا روح اللَّه اكل منها فلان فقال له عيسى ( ع ) اكلت منها قال له : لا فقال الحواريون بلى واللَّه يا روح اللَّه لقد اكل منها فقال له عيسى : صدق اخاك و كذب بصرك . العياشى ، ج 1 ، ص 350 ؛ البرهان ج 1 ، ص 511 الصافى ، ج 1 ، ص 499 .
( 2 ) - نورالثقلين ، ج 3 ؛ ص 582 ، 583 به نقل از كافى و امالى صدوق ؛ وافى ، ج 1 ، ص 163 به نقل از كافى .