اختلاف با اين دو صنف صحبت كرده و مشكل را حل مىكرد . « 1 »
آيا زن مىتواند به مقام محتسب انتخاب شود ؟
همانطورى كه گذشت امر به معروف و نهى از منكر يكى از واجبات اجتماعى اسلام و حافظ وحدت و ضامن اجراى احكام اسلام بوده و اين فريضه براى همه مسلمانان ، بزرگ و كوچك ، زن و مرد ، عالى و دانى واجب است و ولى امر مسلمين مىتواند اين مقام را به هر كسى كه واجد شرايط باشد واگذار كند ، ولى زن نمىتواند متصدى اين مقام گردد . اگرچه از عبارت ابن اخوة بر مىآيد كه زن مىتواند محتسب شود و از خليفه دوم هم نقل شده كه زنى به نامام الشفاء را عامل السوق تعيين كرده بود . « 2 »
تاريخ تأسيس حسبه
ضامن اجراى احكام در دين مقدس اسلام ، همه مسلمانان هستند ، و به عنوان امر به معروف و نهى از منكر ملزمند كه اگر خلافى مشاهده كردند از آن جلوگيرى كنند .
امر به معروف يكى از اصول عملى اسلام است و . . . اصلى است كه در خود قرآن مجيد با صراحت و تأكيد آمده و بعد در اخبار نبوى و آثار ائمهء طاهرين ( ع ) دربارهء آن بسيار سخن گفته شده و بعد هم بزرگان و علماى دين در همهء قرنها دوره به دوره و طبقه به طبقه دربارهء اين اصل و اهميت آن سخنها گفته و مطالبى نوشتهاند . « 3 »
هر فرد مسلمان مطابق آيات و احاديث وارده و فتاوى علماى اسلام موظف است كه اگر كوچكترين خلافى از فرد يا افرادى ديد ، نهى كند و اگر ملاحظه كرد كه واجبى ترك شده امر به ، بجا آوردن آن نمايد ، بزرگ يا كوچك ، مرد يا زن در اين وظيفهء اجتماعى اسلامى فرقى ندارند .
بلكه از قرآن مجيد استفاده مىشود كه همهء انبيا هم براى انجام چنين تكليفى موظف بودهاند و حتى بعضى از امتهاى گذشته در اثر ترك اين فريضهء مهم به هلاكت رسيدهاند .
و ليكن در قرآن كريم علاوه بر اين تكليف عمومى ، فرموده است : وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ امَّةُ يَدْعُونَ الىَ الْخَيْرِ وَ يَأْمُروُنَ بِالْمَعْروُفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . « 4 »
هامش
( 1 ) - نهاية الرتبة ، ص 167 .
( 2 ) - تحقيق اين مسأله به فقه موكول است .
( 3 ) - ده گفتار ، مرحوم شهيد مطهرى ، ص 45 .
( 4 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) : 104 .