زهد از آخرت را هم بايد داشت ، سوم توكّل [ معناى آن گذشت ] ، چهارم قناعت از خواهشهاى نفسانى خارج و به اقلّ ما يحتاج دنيوى اكتفا كند ، پنجم عزلت ، ششم تذكر به ذكر الهى است به دل و به زبان ، هفتم توبه است و آن رجوع از هر چيز جز خداست ، هشتم صبر است كه به وسيله آن سالك به مجاهدت با نفس مىپردازد و به معدوم ساختن شهوات كمر مىبندد و از خود بىخود مىشود ، نهم مراقبت است كه به وسيله آن سالك متّكى به حول و قوّه الهى مىشود و در درياى اشتياق ديدار وى مستغرق مىگردد و از هر كس و هر چيزى كه سواى خداوند متعال باشد فرارى و گريزان است ، مرتبه دهم رضا است كه با تسليم به اراده ازلى و ابدى ذات الهى سكون و آرامش براى روح حاصل مىشود و چنان متانتى مىيابد كه در مقابل پيشامدهاى گوناگون به خود هيچ گونه نگرانى و اضطرابى راه نمىدهد .
- رياضت داراى چهار ركن اساسى است : ركن اول سكوت لب و سكوت دل ؛ هر كس دلش ساكت نشود ولى زبانش ساكت باشد گناهش كم است و هر كس دلش ساكت شود و زبانش هم ساكت شود مقامش عالى است و هر كه دلش ساكت شود ولى زبانش ساكت نباشد گفتارش مثال حكمت است و هر كه نه زبانش و نه دلش ساكت باشد نادانى است كه بازيچه شيطان است و آخرالامر به خاك مذلّت نشيند .
سكوت زبان از مدارج اهل دل است و سكوت دل از صفات مقرّبين و اهل كشف و شهود است . هر كس دل و زبانش ساكت شود ، سخنى جز سخنان الهى نمىشنود و از اين رو هميشه به ياد او است .
ركن دوم گرسنگى ؛ گرسنگى بهترين توشه رهروى است كه در حدّ خود حال و مقامى دارد . گرسنگى ، خشوع و خضوع و ذلت و مسكنت و فقر و سكون و آرامش مىآورد .
ركن سوم عزلت است كه مايه سكون سالك است .
پاسداران حريم عشق (زندگانى وكلمات عرفا) (فارسى) — صفحة 302
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٣٠٢