( 2247 ) ابوالفضائل عبداللَّه بن محمّد ميانجى همدانى مشهور به عين القضاة « 1 »
صاحب فضايل و كمالات صورى و معنوى و كاشف حقايق و دقايق و خوارق است كه با شيخ محمّد بن حمويه و شيخ احمد غزالى مصاحبت داشت . وى را تأليفات و رسايل فارسى و عربى و مكاتباتى و مراسلاتى است چون : زبدة الحقائق ؛ مكتوبات ؛ تمهيدات ؛ شكو الغريب ؛ شرح كلمات قصار بابا طاهر ؛ رساله يزدان شناخت ؛ لوايح .
سال 525 و يا 532 در قصبه درگزين همدان - كه زمان وى شهر بود - ، پس از آن كه او را به دعوى الوهيّت متّهم ساختند به سعى ابوالقاسم درگزينى وزير خليفه ، سلطان سنجر ، ابتدا پوست بدنش را كندند و در مدرسه خودش بردار زدند و سپس حصيرى به نفت آلوده ساختند و او را در آن پيچيدند و آتش زدند .
گفتار
- اگر مذهبى مرد را به خدا مىرساند آن مذهب اسلام است و اگر هيچ آگاهى ندهد طالب را به نزد خدا ، آن مذهب از كفر بتر است . اسلام نزد روندگان ، آن است كه مرد را به خدا رساند و كفر آن باشد كه طالب را منعى يا تقصيرى درآيد كه از مطلوب بازماند .
طالب را با نهندهى مذهب كار است نه با مذهب .
- طالب بايد كه خدا را در جنّت و در دنيا و در آخرت نطلبد و در هر چه داند و بيند نجويد ، راه طالب خود در اندرون او است ، راه بايد كه در خود كند
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
« 2 » ؛ ( و در خود شما ؛ پس مگر نمىبينيد ؟ ) همه موجودات طالب دل رونده
هامش
( 1 ) . ميانجى : منسوب به ميانه از شهرهاى آذربايجان شرقى ؛ هَمَدانى : منسوب به هَمَدان شهرى معروف و قديمى واقع در غرب ايران ؛ هَمْدانى : منسوب به قبيلهاى يَمَنى الاصل كه در كوفه زندگى مىكردهاند .
( 2 ) . سورهى الذاريات ، آيهى 21 .