ذَرِبُ لسان ، بَليغٌ في الخِطاب ، شجاعُ القلبِ ، فَقال : يا أميرَالمؤمنين ! هل رأيتَ ربَّك ؟ قال :
ويلَك يا ذِعلِبُ ! ما كنتُ اعبُد ربّاً لم أرَه . قال : يا أميرَالمؤمنينَ ! كيف رأيتَه ؟ قال : يا ذِعلِبُ ! لم تَره العيونُ بِمشَاهَدة الابصارِ و لكن رأتْه القلوبُ بِحَقائق الايمانِ . . . حَجَب بعضَها عن بعضٍ لِيُعلَم أن لا حِجابَ بَينه و بين خَلقِه ، كان ربّاً إذ لامَربوبٌ ، و إلهاً إذ لا مألوهٌ ، و عالِماًلا معلومٌ ، و سَميعاً إذ لا مسَموعٌ . ثمّ أنشَأَ يَقول :
و لم يَزَل سَيّدى بِالحمد مَعروفاً * و لم يَزَل سَيّدى بِالجود موَصوفاً
و كان إذ ليس نورٌ يُستَضاء بِه * و لا ظَلامٌ على الآفاق مَعكوفاً
و ساق الأبيات . . . فخَرَّ ذِعلِبٌ مَغشِيّاً عليه ، ثمّ افاقَ وقال : ما سَمِعتُ بِهذا الكلامِ و لا أعودَ إلى شيءٍمِن ذلك . » « 1 »
در آن هنگام كه اميرمؤمنان - عليهالسّلام - بر منبر كوفه مشغول سخنرانى بود ، مردى به نام ذعلب كه زبانى تيز و بيانى رسا و قلبى قوى داشت ، برخاست و گفت : اى اميرمؤمنان ! آيا پروردگارت را ديدهاى ؟ فرمود : واى بر تو اى ذعلب ! خداى ناديده را نمىپرستم .
پرسيد : اى اميرمؤمنان ! چگونه او را ديدهاى ؟ فرمود : اى ذعلب ! چشمها مانند ديدن ساير چيزها او را نديدهاند ، بلكه قلبها با ايمان راستين و حقيقى او را مىبينند . . .
برخى چيزها را از برخى ديگر پنهان كرد تا روشن گردد كه بين او و خلقش حجابى و پردهاى جز خلقش وجود ندارد . در آن هنگام كه هيچ پروريدهاى نبود ، پروردگار بود و در آن اوان كه هيچ عبادت كنندهاى نبود ، معبود بود و در آن وقت كه آگاهى و دانش به چيزى تعلق نگرفته بود ، خداى دانا و آگاه بود و در زمانى كه چيزى شنيده نشده بود ، خداى شنوا بود ، سپس اين اشعار را خواندند :
همواره ، سيّد و مولاى من با ستايش و ثنا شناخته شده بود
و پيوسته سيد و سرور من با كرم و بخشش معرفى شده بود
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 4 ، ص 304 ، حديث 34 .