آنان خود غافلانند .
وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ
« 1 »
و در دل خويش ، پروردگارت را بامدادن و شامگاهان با تضرّع و ترس ، با صداى بلند ياد كن و از غافلان مباش .
شهود حق در آخرت ؛ معناى دقيق مغفرت
امّا اين كه ربط جمله « وَ اغْفِرْلِى يَوْمَ الدِّينِ » را ذيل جملههاى گذشته ، چگونه مىتوان بيان نمود ؟
گمان مىشود : « وَ اغْفِرْلِى يَوْمَ الدِّينِ » ، اشاره به نتيجهگيرى آخرت آنان باشد ، كه تقاضاهاى بخش دوم : « بابُكَ مَفْتُوحٌ لِلرّاغِبِينَ . . . » و بخش سوّم : « فَاهْدِنِى هُدَى الْمُهْتَدِينَ . . . » را در اين جهان از خداوند متعال دريافت كرده و در آخرت به مغفرت خاص الهى - كه ديدار حضرت حقّ سبحانه مىباشد - ، ديده دل مىگشايند . آيات بسيارى « 2 » را مىتوان شاهد بر اين امر دانست ، از آن جمله ، آيهى ذيل كه در اين معنا صراحت دارد :
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ
. . .
وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ
« 3 »
مَثَل بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده . . . و در آن جا از هر گونه ميوه براى آنان [ فراهم ] است و [ از همه بالاتر ] ، آمرزش پروردگار آنهاست . . .
مگر ممكن است مغفرت در بهشت را جز برداشته شدن حجاب ميان بنده و حضرت حقّ سبحانه معنى نمود ؟ مغفرت از گناهان ، بايد پيش از ورود به بهشت واقع شود .
هامش
( 1 ) . سورهى اعراف ، آيهى 205 .
( 2 ) . به آيات 96 سورهى نساء و 9 مائده و 4 و 74 انفال و 50 حجّ و 26 نور و 35 احزاب و 7 فاطر و 29 فتح و 3 حجراترجوع و دقت شود .
( 3 ) . سورهى محمّد ، آيهى 15 .