و شكرشان در مقابل نعمت بوده يا در مقابل ابتلائات ؟
و ثانياً : صبر آنان در مقابل چه امرى بوده و چه ربطى است ميان صبر و شكر و آيا صبر آنان در مقابل نعمت بوده و يا نقمت ؟
تحليل دقيق معناى شكر و صبر
آرى ، آن چه خداوند متعال به تمام مخلوق خود ، به خصوص بشر ، عطا فرموده و مىكند ، طبق اقتضاى عالم طبع و خلقى آنان بوده و مىباشد ، بلكه امورى كه هر موجود مادّى از قبض و بسطها در تمام زندگى عالم خاصّ خود متحمّل شده و مىشوند و به خصوص انسان ، براى نيل به كمال والاى خويش است و نسبت به بشر ، براى بهتر آشكار شدن لطيفه وجودى كه در او نهفته است ، مىباشد .
بنابراين ، معناى شكر نسبت به انسان ، در تمام امور مادّى و معنوى ، اين مىشود كه تمام اعضا و جوارح خويش را به كارى كه براى آن ساخته شده به كار بندد و هر امرى از امور داخلى و خارج از خويش را - كه در تكميل ظاهر و باطن وى مدخليّت تمام دارند - پذيرا شود و چون و چرا نداشته باشد . اين جاست كه هر يك از اهل ايمان ، احتياج به تحمّل و صبر برامور سهگانه ( طاعت و معصيت و صبر بر بلا ) دارند و آن امرى است بس مشكل ، آن هم صبرى كه شكر را در پى داشته باشد . از اين رو فرموده شده : « صَبْرَ الشّاكِرِينَ لَكَ . » چرا كه انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - هستند كه مىتوانند با آن مقام ، سلام و امنيت مطلق و عصمتى كه دارند ، چنان صبر و شكرى را داشته باشند و ديگران نيز تقاضاى تلبّس آن دو را از خداوند متعال خواستار شوند .
خداوند مىفرمايد :
- وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
« 1 »
هامش
( 1 ) . سورهى ابراهيم ، آيهى 5 .