- « مَنْ لَمْ يَعْرِفْ نَفْسَهُ ، بَعُدَ عَنْ سَبِيلِ النَّجاةِ ، وَ خَبَطَ فِى الضَّلالِ وَ الْجَهالاتِ . » « 1 »
هر كس خود را نشناسد ، از راه نجات دور گشته و در گمراهى و جهالتها دچار اشتباه و سرگشتگى مىگردد .
پس از سه حاجت فوق ، حوايجى ديگر ذيل آن حوايج ذكر شده ، نظر به اين كه احتياج به توضيح نداشت ، يادآور آنها نشديم . بعد از ذكر حوايج ، حضرت حقّ سبحانه با آياتى از قرآن شريف توصيف و سپس فرموده شده :
( 31 )
« أَعُوذُ بِكَلِماتِ اللَّهِ التّامّاتِ كُلِّها ، أَلَّتِى لا يُجاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَ لا فاجِرٌ ، مِنْ شَرِّ إِبْليسَ وَ جُنُودِهِ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْطانٍ وَ سُلْطانٍ وَ ساحِرٍ وَ كاهِنٍ وَ شَرِّ كُلِّ ذِى شَرٍّ . » « 2 »
پناه مىبرم به همهى سخنان [ كامل ] خدا كه هيچ نيك و بدى نمىتواند از آن بگذرد ، به خدا پناه مىبرم از شر ابليس و لشكريان او و از شر شيطان ، سلطه جويان ، ساحران ، پيشگويان و از شر هر شر رسان .
معناى دقيق كلمات تامّ الهى
در اين بخش نيز همان حاجت گذشته و حوايج ديگر تقاضا شده ، با تفصيل ذكر اعداء .
مراد از كلمات تامّ الهى كه به آن قسم خورده شده تا شخص از شرّ اشخاص و امور ديگر محفوظ ماند ، به اعتبار جمله « لا يُجاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَ لا فاجِرٌ » ) ، همان :
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
« 3 » ؛ ( و [ خدا ] همه [ معانى ] نامها را به آدم آموخت . ) باشد كه در آدم ابوالبشر - عليهالسّلام - و ذرّيّهاش تكويناً به وديعت گذاشته شده و شايسته است هر كس با پياده نمودن و ظهور دادن آنها همچون انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - ، خويش را از شرور عالم
هامش
( 1 ) . فهرست موضوعى غرر ودرر ، باب معرفة النفس ، ص 387 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 640 .
( 3 ) . سورهى بقره ، آيهى 31 .