و در نتيجه همهى موجودات را در تمام خواستههايشان ، جز به حضرتش توجهى نخواهد بود ، بلكه توجّهشان نيز به او مىباشد . خداوند مىفرمايد :
وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى
« 1 »
و اين كه پايان [ كار ] به سوى پروردگار توست .
و در نهج البلاغه آمده است :
- « أَنْتَ الْمُنْتَهى ، فَلا مَحِيصَ عَنْكَ . » « 2 »
تويى منتهى ، پس گريزى از تو نيست .
- « فَإِنِّى أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ الَّذِى ابْتَدَأَكُمْ . . . وَ إِلَيْهِ مُنْتَهى رَغْبَتِكُمْ . » « 3 »
شما را به تقواى خداوند سفارش مىكنم ، خدايى كه شما را آفريد . . . و منتهاى رغبت و گرايشتان به اوست .
( 675 )
« يا مَنْ لا يُوارِى مِنْهُ لَيْلٌ داجٍ ، وَ لا بَحْرُ عَجّاجٌ ، وَ لا سَماءٌ ذاتُ أَبْراجٍ ، وَ لا ظُلَمٌ ذاتُ ارْتِياجٍ [ ارْتِتاجٍ ] ! يا مَنِ الظُّلْمَةُ عِنْدَهُ ضِياءٌ ! » « 4 »
اى خدايى كه شب تاريك و درياى خروشان و آسمان داراى برجها و تاريكىهاى پوشيده و سربسته نمىتوانند چيزى را از تو پوشيده نگاه دارند ، اى خدايى كه تاريكى نزد تو روشنايى است .
نكات ناب توحيدى در فراز دعا
بيانات فوق اولًا : پرده از گفتار الهى بر مىدارد كه خود را محيط به همه چيز و با همهى اشياء و اوّل و آخر و ظاهر و باطنِ هر چيز معرّفى مىفرمايد و ثانياً : به خواننده
هامش
( 1 ) . سورهى نجم ، آيهى 42 .
( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه 109 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه 198 .
( 4 ) . اقبال الاعمال ، ص 325 .