شهود نجواى نيازمندانه موجودات با حضرت حق توسط خداى متعال
با اين توضيح ، سه احتمال دربارهى نجوى و شاهد بودن حق سبحانه در دعا : « يا شاهِدَ كُلِّ نَجْوى » مطرح است :
1 . نجواى همهى مظاهر عالم خلقت اعمّ از مادّى و مجرّد ، نبات و جماد و حيوانات و پرنده و چرنده و . . . با حضرت حقّ سبحانه ؛
2 . نجواى هر موجود با مشابه خود در امور زندگى مادّى ؛
3 . نجواى صورى بشر با يكديگر .
همهى احتمالات را مىتوان نسبت به حضرت حق سبحانه مورد نظر قرار داد ؛ زيرا اوست كه شاهد تمام نجواها ( به بيانى كه ذكر شد ) مىباشد ولى معناى اوّل را مىتوان به اعتبار لفظ « كلّ » و به اعتبار جملههاى بخش دوم كه مىآيد :
« وَ مَوْضِعَ كُلِّ شَكْوى . . . » « 1 »
و جايگاه هر شكوه و گله و داناى تمام پنهانىها و منتهاى تمام خواستهها .
بيشتر مورد توجه قرار داد ؛ چرا كه هر موجودى ، هر لحظه براى دوام و بقاى وجودش با زبان بى زبانى با او سبحانه كه محيط به اوست ، نجوا دارد و براى دوام حياتش اظهار احتياج مىنمايد و گرنه كجا مىتواند به دوام و برقرارى هستى و كمالاتش پاى بند باشد و اگر حقّ سبحانه شاهد نجواى آنها نباشد ، لحظهاى نمىتوانند حيات و وجودى داشته باشند . اميد آن كه توانسته باشيم خوانندگان را به بيان جملهى دعاى فوق توجه داده باشيم .
( 674 )
« وَ مَوْضِعَ كُلِّ شَكْوى ، وَ عالِمَ كُلِّ خَفِيَّةٍ ، وَ مُنْتَهى كُلِّ حاجَةٍ ! » « 2 »
و جايگاه هر شكوه و گله و داناى تمام پنهانىها و منتهاى تمام خواستهها .
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 325 .
( 2 ) . همان .