( 857 )
« وَ أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ عَلى طاعَتِكَ ، وَالصَّبْرَ لِحُكْمِكَ . » « 1 »
و از تو شكيبايى بر اطاعتت و شكيبايى در برابر فرمان [ قضاى ] تو را خواهانم .
صبر بر عبوديّت واقعى
ممكن است مراد از صبر بر طاعت ، همان اعمال ظاهرى واجب و ترك محرمات و اعمال مستحب و ترك مكروهات باشد ، نيز ممكن است منظور ، عبوديّت و فرمانبردارى حقيقى از حق سبحانه و توجه باطنى به تمام معنى در همهى امور به او سبحانه باشد . اگر چه احتمال اوّل نيز درست است ، ولى احتمال دوم ، قوىتر به نظر مىرسد ؛ زيرا اوّل صورت است و دوم معنى و چنين تقاضايى از معصومى چون امام صادق - عليهالسّلام - همان بنده واقعى خداوند بودن در تمام لحظات و صابر بر آن زيستن است و حضرت حق سبحانه و معصومين - عليهمالسّلام - نيز از ديگران ، همان معنى را توقع دارند .
صبر بر اوامر و نواهى و قضا و قدر ؛ فضيلت بخش مؤمنان
صبر بر حكم الهى : « صَبْراً لِحُكْمِكَ » را مىتوان همان صبر بر اوامر و نواهى او سبحانه ( كه احكام ظاهرى است ) يا صبر بر قضا و قدر و خواستههاى او سبحانه ( كه احكام و خواستههاى باطنى است ) در تمام زندگى دانست ؛ زيرا بهرهمندى از اين دو صبر است كه به شخص مؤمن فضيلت مىدهد و او را به كمالات معنوى نايل مىسازد . خداوند مىفرمايد :
- وَ لَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
« 2 »
و قطعاً كسانى كه شكيبايى كردند ، بهتر از آنچه عملمىكردند پاداش خواهيم داد .
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 390 .
( 2 ) . سورهى نحل ، آيهى 96 .